ΗΡΩΟ ΤΗΣ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑΣ

Η θυσία της Ιφιγένειας. Giovanni Battista Tiepolo 18^ος

Πηγή εικόνας: http://librodoro.blogspot.gr/2012/08/blog-post_19.html

 ‘’λέγουσι δὲ εἶναι καὶ Ἰφιγενείας ἡρῷον· ἀποθανεῖν γὰρ καὶ ταύτην ἐν Μεγάροις.’’ (Παυσ. Α΄. 43, 1).

Μετάφραση:

‘’Λένε ότι έχουν και ηρώο της Ιφιγένειας, γιατί και αυτή πέθανε στα Μέγαρα’’. (Παυσ. Α΄. 43, 1).

Στα αρχαία Μέγαρα υπήρξε το ηρώο/μνήμα της Ιφιγένειας. Γιατί οι Μεγαρείς έλεγαν ότι πέθανε  στη πόλη τους.
Η Ιφιγένεια είναι μια τραγική ύπαρξη κατά τους μύθους. Όμως δεν αναφέρεται καθόλου στα έπη του Ομήρου, όπου μόνο μία από τις τρεις κόρες του Αγαμέμνονα καλείται Ιφιάνασσα και τίποτα άλλο. Απλώς, υποστηρίζεται στα ‘’Κύκλια έπη’’(1) και εκεί αναπτύσσεται ο αυτός μύθος της, επίσης υπάρχει και σε κάποιες από τις τραγωδίες των δραματουργών ποιητών του 5^ου και 4^ου αιώνα π.Χ.. Έτσι, όπως αποκαλύπτεται στην αρχαία γραμματεία, υφάνθηκε ο κατοπινός μύθος της Ιφιγένειας στην ελληνική μυθολογία. Δηλαδή, περισσότερο στην ‘’θεατρική/δραματική’’ μυθολογία αναφέρεται πως ήταν μία από τις κόρες του Αγαμέμνονα και της  Κλυταιμνήστρας όπου έγινε γνωστή κυρίως σε εμάς από την ‘’υποτιθέμηνη’’ θυσία της στην Αυλίδα.

Σε μια πρόσφατη συνάντησή μας με τον ομότιμο καθηγητή Μετεωρολογίας, πρόεδρο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Μεγάρων, συγγραφέα, αρθρογράφο και μελετητή - ερευνητή της Μεγαρικής ιστορίας κ. Στέλιο Γκίνη, αναπτύξαμε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση καθώς τον ερωτήσαμε περί του ηρώου/μνημείου της Ιφιγένειας στα Μέγαρα. Ο κ. καθηγητής μας έκθεσε μια συγκλονιστική όντως άποψη για την ύπαρξη του μνημείου.

Ερωτ.: Κύριε καθηγητά πως μπορεί κάποιος ιστορικός είτε μελετητής, να αιτιολογήσει το ηρώο της Ιφιγένειας στα αρχαία Μέγαρα;

Στελ. Γκίνης: Καθώς γνωρίζεται ο οιωνοσκόπος/μάντης Κάλχας γιός του Θεστορίδη που ήταν από τα Μέγαρα, όπου πιθανόν να χρησμοδοτούσε στο Μαντείο της Νυκτός(2). Καθώς αυτό ίσως να λειτουργούσε περίπου σαν πρόδρομος των σημερινών αστεροσκοπείων εφόσον ήταν στην Ακρόπολη της Καριάς, όπως αναφέρει ο Παυσανίας. Διότι, μέσα στα ‘’αντικείμενα’’ της χρησμηκής έρευνας της οιωνοσκοπίας υπήρξε πρωτίστως η μελέτη των ουράνιων σημείων, η μελέτη των κεραυνών και των σεισμών, των ανέμων καθώς και το πέταμα των πουλιών. Επίσης, όταν ο Αγαμέμνων ήρθε στα Μέγαρα και για να πείσει τον Κάλχα να τους ακολουθήσει, στην εκστρατεία των Αχαιών προς την Τροία, αφιέρωσε ναό της θεάς Άρτεμις στη πόλη. Σας τα λέγω τούτα για να μπορέσετε να αντιλήφθητε την συνέχεια.

Το ποιο γνωστό λοιπόν μυθολόγημα για την Ιφιγένεια είναι ότι:  Για να φυσήξει ούριος άνεμος και να ταξιδέψει ο στόλος έπρεπε να θυσιαστεί η Ιφιγένεια για να εξαγνιστεί ο Αγαμέμνων που είχε σκοτώσει το ιερό ελάφι της Άρτεμις. Την ύστατη όμως στιγμή της θυσίας η θεά την λυπήθηκε, την άρπαξε από τον βωμό και έβαλε στη θέση της ένα ελάφι είτε μια αρκούδα. Η Άρτεμις λοιπόν είχε προκαλέσει άπνοια για να μη μπορεί να αποπλεύσει ο στόλος των Αχαιών για την Τροία. Έκτοτε ο μύθος θέλει την Ιφιγένεια σε διάφορους ναούς σαν Ιέρεια ή ακόμα και να ταυτίζεται σε κάποιες περιοχές της Ελλάδος με την μυστηριακή Εκάτη.  

Ερωτ.: Το δράμα/δρώμενο του πατροκτόνου, όπως ήταν ο Αγαμέμνονας, υπάρχει σε πολλές περιοχές της Μεσογείου με διάφορες παραλλαγές και συνδέει αρκετές αρχαίες μυστηριακές θρησκείες με τις σημερινές.  

Στελ. Γκίνης: Σωστά, μόνο που ο Αγαμέμνων δεν αναφέρεται στα ομηρικά έπη σαν πατέρας της Ιφιγένειας, είτε στον Ησίοδο. Αυτή η σχέση αίματος –οικογενειακή- δημιουργήθηκε πολύ αργότερα, στην κλασική Ελλάδα, από τις μυθοπλασίες των τραγικών για να δώσουν μια πιο δραματική έμφαση στα έργα τους.  

Ερωτ.: Πως! Δεν ήταν κόρη του Αγαμέμνονα και της Κλυταιμνήστρας;

Στελ. Γκίνης: Όχι δεν ήταν, διότι η αρχαία γραμματεία πουθενά δεν το αναφέρει. Όπως σας είπα αυτή η μυθοπλασία είναι από έμπνευση του Αισχύλου για να δημιουργήσει την τριλογία του ‘’Ορέστεια’’.  Τα παιδιά του Αγαμέμνονα και της Κλυταιμνήστρας που αναφέρονται ήταν: η Ηλέκτρα, η  Ιφιάνασσα, η Χρυσόθεμις και ο Ορέστης. Και τούτα τα παιδιά μνημονεύονται μόνο στα κύκλια έπη του Πρόκλου κατά τον 5^ον π.Χ..  

Ερωτ.: Αμφιβάλετε για τον πατέρα της Ιφιγένειας; Δηλαδή, νομίζεται ότι μπορεί να ήταν μόνο θυγατέρα της Κλυταιμνήστρας;  

Στελ. Γκίνης: Η Κλυταιμνήστρα ήταν κόρη του Τυνδάρεω και της Λήδας, επίσης αδελφή της ωραίας Ελένης, των Διοσκούρων και γυναίκα του Αγαμέμνονα. Κατά παράδοση λέγεται πως δεν ήταν κόρη ούτε και της Κλυταιμνήστρας. Το πιο πιθανόν να ήταν παράνομο παιδί της περίφημης ωραίας Ελένης και του Θησέα.  

Ερωτ.: Ανατρεπτικό και άγνωστο σε εμάς αυτό που μας λέτε για την Ιφιγένεια! Και εάν υποθέσουμε  ότι όντως είναι έτσι, πως βρέθηκε στα Μέγαρα;

Στελ. Γκίνης: Η συνεχίσει της μυθοπλασίας περί της θυσίας της, την τοποθετεί πότε στην Βραυρώνα, πότε στην Τιφλίδα είτε αλλού σαν ιέρεια. Αν είναι γεγονός, όντως ο μύθος, τότε θα ήταν πιο λογικό η Άρτεμις να την έφερνε στο ιερό της στα Μέγαρα, ώστε έτσι να εξαγνιζόταν και η μητέρα της η Ελένη, όπου ο Όμηρος την αποκαλεί ‘’ριγεδανήν’’ (φρικτή), γιατί προκάλεσε τον αφανισμό πολλών ηρώων. Έχουμε μιλήσει για την μάχη στις Αφίδνες και πως εκεί σκοτώθηκαν δυο μεγάλοι Μεγαρείς ήρωες, ο Άλυκος γιος του Σκίρωνα και ο Τίμαλκος γιος του Αλκάθοου όταν πήγαν μαζί με τους Διόσκουρους να πάρουν την ωραία Ελένη από τον Θησέα που την είχε απαγάγει. Ήταν λοιπόν λογικό, η Ιφιγένεια να βρίσκετε σαν ιέρεια και να πεθαίνει στα Μέγαρα ώστε οι Μεγαρείς για να τιμήσουν την προσφορά της έφτιαξαν ηρώο.        

Σημειώσεις:

1.  ‘’Κύκλια έπη’’ ονομάζονται όλα τα άλλα έπη εκτός των Ομηρικών και των Ησιόδειων. Συνολικά σώζονται μόνο τίτλοι και περί τους 120 στίχους. Η χρονολόγησή τους είναι  δύσκολη γιατί δε σώζονται παρά μόνο σπαράγματα. Οι ποιητές τους μάλλον κινούνται από 800-500 π.Χ. πιθανόν μετά τη συγγραφή των ομηρικών επών. Κάποιοι θεωρούν ότι υπάρχουν και προγενέστερα της Ιλιάδας και άλλα που χρησίμευσαν ως πρότυπα για την Οδύσσεια. Επικρατεί ασάφεια για τη χρονολόγηση, αοριστία για τα ονόματα των συγγραφέων τους και για τα θέματά τους. Ακριβείς μάλλον είναι μόνο οι πληροφορίες των Αλεξανδρινών Γραμματικών για αριθμό βιβλίων και στίχων σε κάποια απ’ αυτά.

2. Υπάρχει αφιέρωμα/ άρθρο για το Μαντείο της Νυκτός στο χώρο μας, στην ηλεκτρονική διεύθυνση: http://tamegara.blogspot.gr/2013/01/blog-post_25.html

Βιβλιογραφία:

Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας, εκδ. οίκος Χάρη Πάτση, Αθήνα 1969

Βαρελάς Λάμπρος, ‘’Ο μύθος της ωραίας Ελένης στη νεοελληνική ποίηση: Από τον Παλαμά ώς τον Ρίτσο’’, στον τόμο: Μνήμη Γ. Π. Σαββίδη. Θέματα νεοελληνικής φιλολογίας: Γραμματολογικά, εκδοτικά, κριτικά, Πρακτικά της Η΄ Επιστημονικής Συνάντησης 11-14 Μαρτίου 1997,εκδ. Ερμής,Αθήνα, 2001.

ΒΑΡΕΑ

Η ΒΑΡΕΑ (πεδιάδα και παραλία Μεγάρων)

Πηγή εικόνας: http://kathariellada.skai.gr/pois/point?id=141

Βαρέα ονομάζεται η μικρή παραλία των Μεγάρων στο Σαρωνικό κόλπο, είναι περίπου 3000μ και βρίσκεται στην άκρη (προς τις Μεγαρικές απολήξεις των Γερανείων Όρεων) της  Μεγαρικής πεδιάδας. Την ορίζουν (φρουρούν) δύο σημαντικά ιστορικά μνημεία της περίλαμπρης Μεγαρικής ιστορίας: Η Ακρόπολη της Νισαίας (επίνειο των Μεγάρων) και στην άλλη πλευρά το μνημείο του βασιλιά Κάρα. 

ΜΝΗΜΕΙΟ ΚΑΡΑ

Πηγή εικόνας: http://www.ancientgreece.gr/index.php/ancient-sites/central/102/520/541/

Ενώ κατά τον Παυσανία στην ίδια ακτή βρισκόταν και άλλα μνημεία όπως, το μνημείο του βασιλιά Λέλεγα(1). Κάτω δε από το μνημείο του βασιλιά Κάρα άρχιζε η αρχαία Σκιρώνεια οδός. Ο Πλούταρχος και ο Θεόφραστος κάνουν αναφορά για μια αρχαία πολίχνη (κώμη) που υπήρχε εκεί. Ο Θεόφραστος αναφέρει τη Μεγαρική πόλη Φάλυκος (Historia Plantarum ii. 8.) χωρίς όμως να δίδεται η ακριβής τοποθεσία της. Και είναι δε, πολύ πιθανόν να είναι η ίδια με την πόλη, Άλυκος που αναφέρεται από τον Πλούταρχο και ο οποίος λέγει ότι: "η Μεγαρική πόλη Άλυκος πείρε την ονομασία της από τον γιό του Σκίρωνα καθώς ετάφη σε εκείνη τη τοποθεσία."  Μάλιστα, ο E. A. Dodwell ,  στο έργο του για τις Ελληνικές κλασικές πόλεις της αρχαιότητας (A Classical and Topogragraphical Tour through Creece ‘’ London 1819’’ p. 179), αναφέρει μια αρχαία πόλη στην ακτή της Μεγαρίδας και όπου ο Dodwell  παρατήρησε οικιστικά αρχαία κατάλοιπα στην αρχή της Σκιρωνίδας οδού. 

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΣΚΙΡΩΝΕΙΑΣ ΟΔΟΥ (Βαρέα-Μέγαρα) το 1886. Ξυλογραφία.

Κατά πάσα πιθανότητα ο Ομηρικός ύμνος προς την Δήμητρα, όπως από την αρχή φανερώνεται δείχνει να διαδραματίζεται -εξελίσσοντας την μυθολογική του ροή- στη σημερινή παραλία (Βαρέα) των Μεγάρων.

Και για τους στοχαστικούς φίλους, ας δούμε πως αρχίζει ο ύμνος:  

‘’Τη Δήμητρα τη σεβαστή καλλίκομη θεάν αρχίζω να εξυμνώ,

αυτήν και τη λυγεροπόδαρη τη θυγατέρα της ο Αϊδωνεύς

την άρπαξε[…] όταν μακριά από την χρυσοδρέπανη λαμπρόκαρπη τη Δήμητρα

έπαιζε με του Ωκεανού τις κόρες τις ορθόστηθες, δρέποντας ρόδα, κρόκους και άνθη

[…] και νάρκισσο που ως δόλωμα τον βλάστησε για το κορίτσι[…]και  σύμπασα η γη και το αλμυρό κύμα της θάλασσας.

Κι έκθαμβη αυτή τα δυο της χέρια τ’ άπλωσε το πάγκαλο άθυρμα να πιάσει, κι άνοιξε η γη τότε η πλατύδρομη στον Νύσιο όρμησε το πεδίον ο πολυδέγμων άρχοντας […](2).

Η ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΗΣ ΝΙΣΑΙΑΣ

Πηγή εικόνας:  http://blogs.sch.gr

Είναι λοιπόν ένας τόπος που βρίθει από την αρχή ακόμα της Μεγαρικής μυθολογικής ιστορίας.

Και, ο ομότιμος καθηγητής μετεωρολογίας, πρόεδρος της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Μεγάρων, συγγραφέας, αρθρογράφος και μελετητής - ερευνητής της Μεγαρικής ιστορίας κ. Στέλιος Γκίνης, καταθέτει μια αρκετά αξιόλογη μελέτη/αναφορά για το πως εκπηγάζει η  ονομασία της Μεγαρικής παραλίας:  Στα Μέγαρα υπάρχει μια περιοχή, η παραλία, που ανέκαθεν την ονόμαζαν και μέχρι σήμερα "ΒΑΡΕΑ". Η λέξη –κατά την γνώμη μου- είναι σύνθετη και προέρχεται από δυο λέξεις: Βα+Ρέα= Βαρέα. 

                                                                               Η ΡΕΑ

                                        Πηγή εικόνας: http://foibi.blogspot.gr/2010/01/blog-post_5546.html

Βα, έλεγαν χαϊδευτικά τη μάνα όπως και τη βασίλισσα .Επειδή η Ρέα ήταν μητέρα των Θεών και συγχρόνως βασίλισσα (βασίλευε δίπλα στον Κρόνο και καθόριζε τη ροή των πραγμάτων -Ρέα = αυτή που ρέει-, καθόριζε μέσα στο βασίλειο του Κρόνου-Χρόνου την κίνηση και τη διαδοχή. Αργότερα, λατρεύτηκε σαν την θεά της γονιμότητας και από τα σπλάχνα της βγήκαν οι πρώτοι Ολύμπιοι θεοί, Εστία, Δήμητρα, Ήρα, Άδης, Ποσειδώνας, Δίας κ.λ.), την ονόμαζαν λοιπόν και Βαρέα. Έτσι, θα πρέπει να υπήρχε στην περιοχή ιερό της Βα-Ρέας ώστε από εκεί να προέρχεται η ονομασία της παραλίας. Πρέπει να συμπληρώσω ότι η εκδοχή που λέγεται πως τα χώματα στην περιοχή είναι "ΒΑΡΙΚΑ" δεν ευσταθεί γιατί θα ονόμαζαν την περιοχή αυτή Βαρικό είτε Βαρικά και τέτοια περιοχή για το λόγο αυτό υπάρχει στα βόρεια των Μεγάρων, στον Πευκενέα, όπου ονομάζεται Βαρικό. Εκεί υπάρχει και μια παλιά πηγή με πόσιμο και άριστης ποιότητας νερό.

Σημειώσεις:

1. Στο επίνειο που λέγεται ακόμη ως τις μέρες μας Νίσαια, όταν κατέβει κανείς, βρίσκει ιερό αφιερωμένο στη Δήμητρα τη Μαλοφόρο. Για την επωνυμία της, μεταξύ άλλων, λέγεται ότι ονόμασαν την Δήμητρα Μαλοφόρο οι πρώτοι που έθρεψαν πρόβατα στη γη. Η σκεπή του ιερού καταστράφηκε απ' την πολυκαιρία, όπως θα μπορούσε κανείς να συμπεράνει. Εδώ οι Μεγαρείς έχουν ακρόπολη, που τη λένε Νίσαια. Κατεβαίνοντας από την ακρόπολη βλέπεις κοντά στη θάλασσα το μνημείο του Λέλεγα, που λένε ότι ήρθε από την Αίγυπτο για να βασιλέψει και ότι είναι γιος του Ποσειδώνα και της Λιβύης, κόρης του Επάφου. Απέναντι απ' τη Νίσαια είναι το νησάκι Μινώα. Εκεί είχε αγκυροβολήσει ο Κρητικός στόλος στον πόλεμο κατά του Νίσου (Παυσ. Α’ 44,3).

2. Ας δούμε με προσοχή τι λένε αυτοί οι πρώτοι στοίχοι.  

"Εξυμνώ τη Δήμητρα και την κόρη της που ο Αϊδωνεύς την άρπαξε όταν η κόρη έπαιζε με τις θυγατέρες του Ωκεανού μαζεύοντας άνθη της ακτής. Ώσπου η κόρη είδε έναν νάρκισσο και απλώνοντας τα χέρια της να τον πιάσει, τότε άνοιξε η γη στο Νύσιο πεδίο την άρπαξε άθελά της."

Δηλαδή, η Περσεφόνη έπαιζε κοντά στη θάλασσα (εύκολα αυτό το συμπέρασμα το συνάγουμε από τα λουλούδια που αναφέρει ο ύμνος, αλλά και από τις κόρες/κύματα του Ωκεανού). Όμως εκείνο, το αδιαφιλονίκητο όπου σαφέστατα δηλώνει την περιοχή είναι η αναφορά του Νύσιου πεδίου.  Όλοι βέβαια οι μελετητές και οι ιστορικοί που ασχολούνται με την πανάρχαια ιστορία της Ελλάδας, γνωρίζουν ότι τόσο τα αρχαία Μέγαρα αλλά παράλληλα και το επίνειό τους, στο Σαρωνικό κόλπο, λεγόντουσαν αντίστοιχα: Νίσα τα Μέγαρα και Νισαία το επίνειό της!  

Ενώ το λουλούδι νάρκισσος με τα κατά τόπους ελληνικά ονόματά του όπως: ζαμπάκι, τσαμπάκι, μανουσάκι ή βούτσινο καθώς απαντάται σε πολλές ποικιλίες. Είναι ο κατ΄ εξοχήν Νάρκισσος των αρχαίων Ελλήνων από το οποίο και κατασκεύαζαν το ‘’ναρκίσσινο μύρο’’. Τούτο το είδος φθάνει σε ύψος τα 40 εκατοστά ο δε ανθοφόρος κλώνος του φέρει δέσμη 8-10 άνθη λευκά με το ανώτερο σημείο της στεφάνης κιτρινωπό. Τακτικά δε φυτρώνει στο λόφο της Νισαίας αλλά και στη γύρω περιοχή της παραλίας των Μεγάρων.

ΛΟΥΤΡΟΠΥΡΓΟΣ

                                                                                    Λουτρόπυργος

                                                                        Πηγή εικόνας: http://www.mytraveler.gr 

Η πηγή μας για την σημερινή ανάρτηση είναι και πάλι ο Μεγαρέας κ. Στέλιος Γκίνης (ομότιμος καθηγητής μετεωρολογίας, πρόεδρος της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Μεγάρων, συγγραφέας, αρθρογράφος και μελετητής - ερευνητής της Μεγαρικής ιστορίας). Καθώς μας ανέφερε το απόσπασμα του Παυσανία από τα Αττικά για την πρώτη σύζυγο του Αλκάθοου, την Πυργώ. Και πως αυτή σχετίζεται με την Μεγαρική περιοχή του ‘’Λουτρόπυργου’’.

Στέλ. Γκίνης: Ο βασιλιάς των Μεγάρων Αλκάθοος είχε σύζυγο την Πυργώ. Αυτή έκανε τα μπάνια της σε μια παραλία που μέχρι σήμερα φέρει το όνομά της αλλά λίγοι το ξέρουν. Είναι ο Λουτρόπυργος δηλαδή, ‘’Λουτρά Πυργώς’’, όπως λέμε επίσης την περιοχή της Κορίνθου, ‘’Λουτρά της ωραίας Ελένης’’.

Ερώτ.: Κ. Γκίνη η πληροφορία σας για την Πυργώ, ομολογούμε ότι είναι και για εμάς πρωτόγνωρη. Δεν θα μπορούσαμε να φανταστούμε ότι η ονομασία ‘’Λουτρόπυργος’’ προέρχεται από την πανάρχαια ιστορία της Μεγαρίδας!  

Στέλ. Γκίνης:  Ο Παυσανίας, διεξοδικά ασχολείται με τα πολλά μνήματα - σημαινόντων συνήθως προσωπικοτήτων - που είχαν οι αρχαίοι Μεγαρείς μέσα στην πόλη.  Ένα εξ αυτών  των μνημάτων, που βρισκόταν κοντά στο ηρώο του Αλκάθοου, ήταν της πρώτης –κατά τα φαινόμενα-  γυναίκας του Αλκάθοου, της Πυργώς. Διότι όπως θα γνωρίζεται η δεύτερη γυναίκα του ήταν η κόρη του βασιλέα Μεγαρέα, η Ευαίχμη. Μάλιστα, ο Παυσανίας στα Αττικά 43, 4, αναφέρει: ‘’Βαδίζοντας από εδώ προς το ηρώο του Αλκάθοου, όπου στις μέρες μου οι Μεγαρείς φυλάγουν τα έγγραφα τους, συναντά κανείς μνήμα που έλεγαν ότι είναι της Πύργους, της γυναίκας του Αλκάθοου, πριν από τον γάμο του με την κόρη του Μεγαρέα, την Ευαίχμη’’. 

Ερώτ.: Κ. Γκίνη πως προκύπτει ότι η Πυργώ ήρθε μαζί του στα Μέγαρα από την Ήλιδα και μάλιστα να κάνει τα λουτρά της στη συγκεκριμένη Μεγαρική παραλία;

Στέλ. Γκίνης:  Το ότι έζησε στα Μέγαρα η Πυργώ, αυτό το επιβεβαιώνει το μνήμα της που βρισκόταν σχεδόν δίπλα στα μνήματα του Αλκαθόου και της κόρης του της Ιφινόης στα αρχαία Μέγαρα. Οι ελάχιστες πληροφορίες που έχουμε από εκείνη την εποχή, δεν μας επιτρέπουν να γνωρίζουμε εάν ο Αλκάθοος είχε ταυτόχρονα και τις δύο συζύγους  είτε χώρισε την Πυργώ μετά τον άθλο που τον καθιστούσε βασιλιά του Μεγαρικού θρόνου και σύζυγο της Ευαίχμης. Όσο, τώρα για τον Λουτρόπυργο; Πολλοί λέγουν ότι σχετίζεται με τα Κέρατα (τις απολήξεις του όρους Πατέρα στο Σαρωνικό κόλπο) που μοιάζουν πυργοειδές και το Άνθιο πηγάδι της Ελευσίνας. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να γίνει δεκτό εάν την συγκεκριμένη ονομασία  την έφερε μια περιοχή κοντά στο Άνθιο πηγάδι που βρισκόταν στην Ελευσίνα. Ενώ, ο Λουτρόπυργος ήταν και είναι μια υπέροχη αμφιθεατρική και ειδυλλιακή παραθαλάσσια περιοχή της Μεγαρίδας θα μπορούσε κάλλιστα να ήταν ο τόπος που η Πυργώ έκανε τα λουτρά της. Ώστε, έτσι η Μεγαρική παράδοση διέσωσε την συσχέτιση της Πυργώς με την ονομασία του Λουτρόπυργου. Γιατί η περιοχή κατοικήθηκε μόλις μετά το 1950.

ΚΩΜΗ ΣΑΙΣΑΡΙΑ = ΕΛΕΥΣΙΝΑ. (Μέρος 2ον )

Αυτή η εικόνα του προπλάσματος δείχνει ποια ήταν η ‘’πόλη’’ της Ελευσίνας!

Πρόπλασμα του ιερού της Δήμητρος στην Ελευσίνα επάνω στο περιφερειακό, του κεντρικού ανακτόρου των Μεγάρων, Μυκηναϊκό ανάκτορο (που στην εποχή των Δωριέων ήταν μια αγροτική Μεγαρική κώμη ), με τον πεισιστράτειο οχυρωματικό περίβολο και το Τελεστήριον. 

Πηγή εικόνας: http://www.eie.gr/archaeologia/gr/02_DELTIA/Sanctuary_of_Demeter_and_Kore.aspx

Από τους πρώτους στοίχους του ομηρικού ύμνου για τη Δήμητρα, είδαμε ότι το Νύσιο πεδίο που αναφέρεται πως από εκεί αρπάχτηκε η Περσεφόνη, μπορεί κάλλιστα να λογιστεί ότι ήταν ο τόπος της μικρής παράλιας πεδιάδας των Μεγάρων. Μάλιστα σε πλήρη συσχετισμό με την αναφορά του Παυσανία για την Ανακληθρίδα πέτρα, κοντά στο πρυτανείο τις Νίσας (παλαιότερη ονομασία της πόλις των Μεγάρων), να ενισχύει περισσότερο την άποψη τούτη.   

‘’[…)Κοντά στο πρυτανείο υπάρχει πέτρα, που την αποκαλούν  Ανακληθρίδα, επειδή —αν το πιστεύει κανείς— η Δήμητρα, περιπλανώμενη αναζητώντας την κόρη της, την κάλεσε επανειλημμένα με θρήνους[...] Οι γυναίκες των Μεγάρων επαναλαμβάνουν ακόμη και σήμερα τούτη την τελετή, που αναβιώνει το περιστατικό αυτό.’’ (Παυσ. Α’ 43,2)

Την πανάρχαια δεδομένη αγροτική λατρεία της θεάς Δήμητρας στα Μέγαρα, κανένας δεν μπορεί να αμφισβητήσει.

Όμως, επί 6 αιώνες, η Σαισαρία, υπό κατοχή και με διαμορφωμένα έτσι τα μυστήρια της Έλευσις της θεάς, από τους Αθηναίους. Συνεπώς ολοκάθαρα φανερώνεται πως είχε τόσο πολύ καθιερωθεί αυτός ο μύθος, με τις κόρες του Κελεού, στη συνείδηση των αρχαίων. Καθώς έλεγε ότι συνάντησαν την Δήμητρα στο Άνθιο πηγάδι (έξω από την Σαισαρία στον αρχαίο δρόμο προς τα Μέγαρα), ώστε λογικά ο Παυσανίας αναρωτιόταν ‘’αν  το  πιστεύει κανείς’’;

Αλλά μαζί με την καταγεγραμμένη αμφιβολία του (διότι ο μύθος των: Παμφώ – Όμηρου, ήθελε τη Δήμητρα να παρουσιάζετε στο Άνθιο πηγάδι), αναφέρει ο Παυσανίας κι ένα σημαντικότατο στοιχείο για το πώς οι Αθηναίοι ‘’πείραξαν’’ τους  ομηρικούς ύμνους! Δηλαδή, η αμφιβολία του Παυσανία εκπηγάζει από τον ύμνο ενός μυθικού ποιητή του Αθηναίου Πάμφω (1). Διότι ο Πάμφως ήταν που παρουσίασε πρώτος σε στοίχο του τη Δήμητρα να κάθεται σ' αυτό το πηγάδι με μορφή γριάς, μετά την αρπαγή της κόρης της.’’ (Παυσ. Α΄39, 1)

Έτσι συνάγουμε το εξής συμπέρασμα: Οι αναφορές των αρχαίων αλλά και των σύγχρονων μελετητών για τον Παμφώ προέρχονται από τους μύθους. Ώστε πολλοί είναι εκείνοι που αναρωτιούνται εάν ο Παμφώς ήταν υπαρκτό πρόσωπο ή ‘’κατασκεύασμα’’ των Αθηναίων για να αιτιολογήσουν την αρπαγή του Ράριου/Θριάσιου πεδίου και της μικρής κώμης Σαισαρίας(2) από τους Μεγαρείς.   

   

Συνεχίζεται…

Σημειώσεις:

(1) Ο Πάμφως ο Αθηναίος, ήταν αρχαίος Έλληνας ποιητής λέγεται ότι ήταν νεότερος του Ωλήνα και πολύ προγενέστερος του Όμηρου συνεπώς θεωρείται σαν ένα μυθικό πρόσωπο. Ο Πάμφως αναφέρουν πως έγραψε κυρίως θρησκευτικούς ύμνους προς τη Δήμητρα που προοριζόταν για τα Ελευσίνια μυστήρια. Όμως ορισμένα αποσπάσματα που αναφέρονται ως προερχόμενα από τα ποιήματα του Πάμφου, θεωρεί ο Μάας ότι ανάγονται στην ελληνιστική εποχή. (Πάπυρος Λαρούς Μπριττάνικα τ. 48ος, σ. 48)

(2) Πουθενά στην αρχαιότητα και ακόμα από τα πρώτα κείμενα της Ελληνικής γραφής, δεν αναφέρεται η Ελευσίνα σαν πόλη και επιπλέον να διατηρεί στρατό! Είτε, κοντά στο Μυκηναϊκό ανάκτορο (που κατόπιν εκτελούνταν τα Ελευσίνια μυστήρια), να βρίσκεται κάποια πόλις όπως ήταν (Δελφοί, Ολυμπία, Δήλος) ώστε να δικαιολογεί και τον άλλο μύθο των Αθηναίων, για τον πόλεμο ανάμεσα Ελευσίνιων και Αθηναίων. Που εμπλέκεται στα Ελευσίνια μυστήρια.

‘’Στη μάχη Ελευσίνιων και Αθηναίων σκοτώθηκε ο Ερεχθέας, ο βασιλιάς της Αθήνας, και ο Ιμμάραδος, γιος του Ευμόλπου. Ο πόλεμος έληξε και ορίστηκε συμφωνία οι Ελευσίνιοι να είναι στο εξής υπήκοοι της Αθήνας, αλλά να τελούν αυτοί τα Ελευσίνια μυστήρια[...]’’ (Παυσ. Α΄38, 3)

Ως ακολούθως, όσο κι αν ψάξει ο κάθε ιστορικός μελετητής είτε αρχαιολόγος,δεν θα μπορέσει να ανακαλύψει καμία ανεπτυγμένη πόλη στη περιοχή, παρά μόνο ελάχιστες ιδιωτικές κατοικίες μέσα στα όρια του αρχικού Μυκηναϊκού ανακτόρου, έως και την περίοδο που η Σαισαρία ήταν μια αγροτική κώμη των Μεγάρων ( ; - 650 π.Χ.).

Άλλωστε, και ο Παυσανίας (το δεύτερο μισό του 2^ου μ.Χ. αιώνα που πέρασε από την περιοχή) δεν κάνει αναφορά σε κάποια πόλη με το όνομα Ελευσίνα!  Παρά προσπερνά τα τείχη που έφτιαξαν οι Αθηναίοι γύρω από το Μυκηναϊκό ανάκτορο όπου περιέκλειαν τους χώρους των μυστηρίων γράφοντας:  ‘’[…]Όνειρο μου απαγόρεψε να περιγράψω όσα υπάρχουν μέσα από το τείχος του ιερού. Και είναι φανερό ότι οι αμύητοι δεν πρέπει να πληροφορούνται για όσα απαγορεύεται να δουν[…]’’ (Παυσ. Α΄38, 7)

Αναφέρεται πάλι ό,τι ο δραματικός ποιητής ο Αισχύλος γεννήθηκε στην Ελευσίνα το 525 π.Χ., αφήνοντας μια αόριστη άποψη πως γεννήθηκε στην ‘’πόλη’’ Ελευσίνα. Πόσο λάθος όμως είναι τούτη η εντύπωση!  Ο Αισχύλος ήταν γόνος του ευγενούς Ίωνα γαιοκτήμονα Ευφορίωνα, από το γένος των Αθηναίων Κοδριδών. Δηλαδή, οι Κορδίδες ήταν οι απευθείας απόγονοι του Αθηναίου μυθικού βασιλιά Κόρδου.  Έτσι, όταν γεννήθηκε ο Αισχύλος (στο τσιφλίκι , θα τολμήσω να γράψω, προς κατανόηση των αναγνωστών), δεν γεννήθηκε στην ανύπαρκτη πόλη της Ελευσίνας αλλά κάπου εκεί κοντά στα κτήματα του πατέρα του. Και που τα είχαν καταλάβει οι Αθηναίοι, μετά από μακροχρόνιους πολέμους, από τους Μεγαρείς.  

   

ΚΩΜΗ ΣΑΙΣΑΡΙΑ = ΕΛΕΥΣΙΝΑ. (Μέρος 1ον )

Αρχαία ελληνική στήλη με την Δήμητρα να έχει τυλιγμένα φίδια στα χέρια της και να κρατά δημητριακούς καρπούς.

Πηγή εικόνας: http://ellinikiglossa-lexarithmoi.blogspot.gr/2010/09/blog-post_21.html

Ο Ησύχιος ο Αλεξανδρεύς, στο λεξικό του αναφέρει ότι: ‘’τα πανάρχαια χρόνια η Ελευσίνα είχε το όνομα της προστάτισσας της, Σαισαρίας’’.

Σαιράρα είτε Σαισαρία, πολύ πιθανών να ήταν μια θεότητα που ο βασιλιάς του περιφερειακού Μυκηναϊκού ανακτόρου, όπου διοικητικά άνηκε στο κεντρικό των Μεγάρων, διατηρούσε βωμό στην αυλή του ανακτόρου και λατρευτικά τιμούσε με ανάλογες γιορτές. Ώστε έτσι, με την πάροδο του χρόνου ο μικρός παράλιος λόφος που βρισκόταν το αυτό ανάκτορο να ονομάστηκε Σαισαρία.

Την εποχή των Δωριέων το ανάκτορο της Σαισαρίας, είναι λογικό, να μετατράπηκε σε ναό της θεάς Δήμητρας. Καθώς το ίδιο συνέβηκε στα Μυκηναϊκά ανάκτορα της Μεγαρίδας, αλλά και ανά την Ελλάδα όπου κάποια από αυτά αφιερώθηκαν σε διάφορες θεότητες των ολύμπιων θεών. Και, ίσως, ο μυθικός Κελεός να σχετίζεται με κάποιον από τους τελευταίους Μυκηναίους βασιλιάδες της Σαισαρίας ώστε, ως εξής να συγχωνεύτηκε στους κατοπινούς Δωρικούς μύθους για τη Δήμητρα.

Η Σαισαρία τους πρώτους τέσσερις Δωρικούς αιώνες (περίπου 1050 -650 π.Χ.), παρέμενε μια Μεγαρική κώμη που με τον ναό της εξυπηρετούσε μόνο τις θρησκευτικές ανάγκες των εκεί κατοίκων. Και φυσικά δεν διέθετε τίποτα περισσότερα είτε ξεχωριστά απ’ ότι ήταν είτε είχαν τα αγροτικά Μεγαρικά μυστήρια. Δηλαδή, από όσα εκείνα που τους κατοπινούς αιώνες οι Αθηναίοι διαμόρφωσαν.

Η λατρεία της Δήμητρας σε όλη την Μεγαρίδα χώρα είχε ένα έντονο αγροτικό μυστηριακό χαρακτήρα με  αποκορυφωματικό κέντρο λατρείας το ιερό σπήλαιο στα Μέγαρα. Άλλωστε, ο Ομηρικός ύμνος προς την Δήμητρα, από την αρχή φανερώνεται ότι διαδραματίζεται εξελίσσοντας την μυθολογική του ροή στη σημερινή παραλία (Βαρέα) των Μεγάρων.

Και για τους στοχαστικούς φίλους, ας δούμε πως αρχίζει ο ύμνος:  

‘’Τη Δήμητρα τη σεβαστή καλλίκομη θεάν αρχίζω να εξυμνώ,

αυτήν και τη λυγεροπόδαρη τη θυγατέρα της ο Αϊδωνεύς

την άρπαξε[…] όταν μακριά από την χρυσοδρέπανη λαμπρόκαρπη τη Δήμητρα

έπαιζε με του Ωκεανού τις κόρες τις ορθόστηθες, δρέποντας ρόδα, κρόκους και άνθη

[…] και νάρκισσο που ως δόλωμα τον βλάστησε για το κορίτσι[…]και  σύμπασα η γη και το αλμυρό κύμα της θάλασσας.

Κι έκθαμβη αυτή τα δυο της χέρια τ’ άπλωσε το πάγκαλο άθυρμα να πιάσει, κι άνοιξε η γη τότε η πλατύδρομη στον Νύσιο όρμησε το πεδίον ο πολυδέγμων άρχοντας […]

Κι αφού την άρπαξε άθελά της… ‘’

Και ας δούμε με προσοχή τι λένε αυτοί οι πρώτοι στοίχοι.  

‘’Εξυμνώ τη Δήμητρα και την κόρη της που ο Αϊδωνεύς την άρπαξε όταν η κόρη έπαιζε με τις θυγατέρες του Ωκεανού μαζεύοντας άνθη της ακτής. Ώσπου η κόρη είδε έναν νάρκισσο και απλώνοντας τα χέρια της να τον πιάσει, τότε άνοιξε η γη στο Νύσιο πεδίο την άρπαξε άθελά της.’’

Δηλαδή, η Περσεφόνη έπαιζε κοντά στη θάλασσα (εύκολα αυτό το συμπέρασμα το συνάγουμε από τα λουλούδια που αναφέρει ο ύμνος(*), αλλά και από τις κόρες/κύματα του Ωκεανού). Όμως εκείνο, το αδιαφιλονίκητο όπου σαφέστατα δηλώνει την περιοχή είναι η αναφορά του Νύσιου πεδίου.  Όλοι βέβαια οι μελετητές και οι ιστορικοί που ασχολούνται με την πανάρχαια ιστορία της Ελλάδας, γνωρίζουν ότι τόσο τα αρχαία Μέγαρα αλλά παράλληλα και το επίνειό τους, στο Σαρωνικό κόλπο, λεγόντουσαν αντίστοιχα: Νίσα τα Μέγαρα και Νισαία το επίνειό της!  

Συνεχίζεται...  

Σημείωση:

Το λουλούδι νάρκισσος με τα κατά τόπους ελληνικά ονόματά του όπως: ζαμπάκι, τσαμπάκι, μανουσάκι ή βούτσινο καθώς απαντάται σε πολλές ποικιλίες. Είναι ο κατ΄ εξοχήν Νάρκισσος των αρχαίων Ελλήνων από το οποίο και κατασκεύαζαν το ‘’ναρκίσσινο μύρο’’. Τούτο το είδος φθάνει σε ύψος τα 40 εκατοστά ο δε ανθοφόρος κλώνος του φέρει δέσμη 8-10 άνθη λευκά με το ανώτερο σημείο της στεφάνης κιτρινωπό. Τακτικά δε φυτρώνει στο λόφο της Νισαίας αλλά και στη γύρω περιοχή της παραλίας των Μεγάρων.

ΠΙΤΥΟΥΣΑ -ΣΚΙΡΑΣ – ‘’ΣΑΛΑΜΙΝΑ’’

Το νησί Σαλαμίνα.

Πηγή εικόνας:   http://griekseeilanden.net/argosaronischeeilanden/Salamina/index.php

Στην ελληνική μυθολογία με το όνομα Σαλαμίνα (Σαλαμίς) είναι γνωστή μία Νύμφη, θυγατέρα του ποτάμιου θεού Ασωπού και της Μετόπης, κόρης του Λάδωνα. Ο θεός της θάλασσας  Ποσειδώνας ερωτεύθηκε τη Νύμφη Σαλαμίνα, την άρπαξε και τη μετέφερε στο νησί Πιτυούσα, όπου η Σαλαμίς γέννησε τον Κυχρέα από τον Ποσειδώνα. Έτσι, από τούτη τη Νύμφη, μας λέγει ο Διόδωρος ο Σικελιώτης ότι πήρε το όνομά του το ομώνυμο νησί.

Όμως, αυτόν τον μύθο τον αναφέρει μόνο ο Διόδωρος ο Σικελιώτης στο έργο του (Ιστορική βιβλιοθήκη, 4.72.1-5), και το οποίο είναι γνωστό πως το έγραψε κατόπιν παραγγελίας των Ρωμαίων. Καθώς μας πληροφορεί ο ίδιος στην εισαγωγή του: ‘’Αφορμή δε προς την επιβολή ταύτην εχρησάμεθα μάλιστα μεν τη προς πραγματεία επιθυμία... έπειτα και τη εν Ρώμη χορηγία των προς την υποκείμενη υπόθεσιν ανηκόντων’’.

Ωστόσο η κριτική για το έργο του Διόδωρου του Σικελιώτη έχει επισημάνει πολλές ελλείψεις. Τόσο σχετικά με την ιστορική αφήγηση καθεαυτή καθώς το έργο δεν χαρακτηρίζεται από την αντικειμενικότητα αλλά και τον ορθολογισμό που θα πρέπει να χαρακτηρίζει ένα ιστορικό σύγγραμμα ώστε έτσι να τεκμηριώσει τα αναφερόμενα. Γι’ αυτό, όλο και περισσότερο οι σύγχρονοι μελετητές αμφισβητούν την αξιοπιστία του έργου του, λόγω της πληθώρας των λαθών στις περισσότερες περιγραφές του. Ιδιαίτερα δε στα ταξίδια που αναφέρει ότι έκανε, περί τα 30 χρόνια, για να μελετήσει επί τόπου τους διάφορους λαούς και για την αναζήτηση των πληροφοριών. Και όπου σαφέστατα ένας αυτόπτης μάρτυρας δεν θα έκανε…

Με τούτες λοιπόν τις ''ενδιαφέρουσες'' πληροφορίες, περί την ονομασία του νησιού, ως ‘’Σαλαμίνα’’, ας περιηγηθούμε στους πανάρχαιους Ελληνικούς μύθους, στην αρχαία ιστορία αλλά και στις σύγχρονες μελέτες της ελληνικής ιστορίας από αξιόλογους ιστορικούς.

Το νησί Σκίρας φαίνεται να αναφέρετε πρώτη φορά στα ομηρικά έπη με την ονομασία ‘’Σαλαμίνα’’. Όμως τα ομηρικά έπη υπέστηκαν παραχαράξεις από τους Σόλωνα – Πεισίστρατο, όπως αναφέρει ο ιστορικός Γιάννης Κορδάτος που έκανε ενδελεχή έλεγχο και συστηματική έρευνα στα ομηρικά έπη. Και καταθέτει αδιάσειστα στοιχεία κατά των Αθηναίων που δημιούργησαν νέες και άγνωστες παραδόσεις ως προς την συνέχιση του ελληνικού γένους (Γιάννης Κορδάτος, ‘’Προλεγόμενα στο Ομηρικό Ζήτημα ‘’ Μέρος 5).

Γράφει ο Γ. Καρδάτος:

"…Φαίνεται όμως πως η μεγαλύτερη συμπληρωματική και διορθωτική εργασία έγινε στας Αθήνας. Πρώτα στον καιρό του Σόλωνα και συστηματικότερα πιο υστέρα στα χρόνια των Πεισιστρατιδών. Ο Σόλων θέλοντας να δικαιολόγηση την κατοχή της Σαλαμίνας από τους Αθηναίους προσπάθησε να βρει “ιστορικά” επιχειρήματα, για να μεταχειρισθούμε έκφραση διπλωματική του καιρού μας, (βλ. Πλουτάρχ. Σόλων 10). Έτσι η αρχή έγινε…"

Και ο ιστορικός Σπυρίδων Λάμπρου αναφέρει για την ‘’ομηρική’’ ονομασία του νησιού:

"Το όνομα Σαλαμίνα δεν είναι ελληνικό. Το συναντάμε μόνο στην Κύπρο, η οποία είχε στενότατη επικοινωνία με την Φοινίκη. Επίσης, το γεγονός ότι στο νησί της Κύπρου συναντάμε την λατρεία του ‘’Δία Επικοίνιου’’ (Ba-al Shalam), και η θέση του νησιού απέναντι κόλπου ξηράς, γίνεται φανερό ότι έχει σημιτική ρίζα και που σημαίνει ‘’ειρήνη’’ είτε ‘’τόπος ειρήνη" (Σπυρίδων Λάμπρου, Ιστορικά μελετήματα, Εν Αθήναις, Εκ του τυπογραφείου ‘’ο Παλαμήδης’’. 1884).

Ας  έρθουμε τώρα και στις ελληνικές παραδόσεις, την ιστορία και τους ελληνικούς αρχαίους μύθους που ιστορούν τα περί της Πιτυούσας - Σκίρας –Σαλαμίνας.

Αρχικώς να επισημάνουμε ότι το νησί της Σαλαμίνας ήταν γνωστό στην αρχαιότητα με την ονομασία  ‘’ΠΙΤΥΟΥΣΑ’’  από τα πολλά πεύκα που είχε και ‘’ΣΚΙΡΑΣ’’ από τον Μεγαρέα ήρωα Σκίρωνα.

Ο Πλούταρχος αναφέρει πως ο Σόλων τον 6^ο αιώνα π.Χ. (μετά την πολεμική κατάληψη και απόσπαση του νησιού από τη χώρα των Μεγάρων, που έπραξαν οι Αθηναίοι), αφιέρωσε στο ακρωτήριο Σκιράδιον ναό προς τιμή της Σκιράς Αθηνάς, τον οποίο το αναφέρει και ο Ηρόδοτος. Σύμφωνα με τον Στράβωνα, το επίθετο της θεάς επί του αυτού ναού, προέρχεται από την παλαιότερη ονομασία της Σαλαμίνας, την οποία και είχε αποκτήσει από τον ήρωα Σκίρων. Καθώς ο αρχαίος μύθος, αναφέρει ότι ο Σκίρων ήταν ευεργέτης και ήρωας της πόλις -κράτους των Μεγάρων, γιος του βασιλιά Πύλαντα. Σύμφωνα με αυτόν τον μύθο, ο Σκίρων παντρεύτηκε τη Χαρικλώ, κόρη του Κυχρέως (που αναφέρεται πως ήταν ο πρώτος μυθικός βασιλιάς της Πιτυούσας - Σαλαμίνας) και εγγονή του θεού Ποσειδώνα. Από τον γάμο αυτό γεννήθηκε η Ενδηίδα, η μητέρα του Τελαμώνα και του Πηλέα.

Ο Τελαμώνας υπήρξε ήρωας της Ελληνικής μυθολογίας που γεννήθηκε στην Αίγινα. Ήταν γιος του Αιακού και της Ενδηίδας, κόρης του Σκίρωνα. Ο Τελαμώνας όμως διώχτηκε από την Αίγινα τη χώρα του πατέρα του Αιακού, επειδή όταν κατά την εξάσκησή του στη δισκοβολία είχε σκοτώσει κατά λάθος τον αδελφό του Φώκο. Κατέφυγε διωκόμενος στη χώρα των Μεγάρων, όπου πρώτα παντρεύετε τη Γλαύκη, την κόρη του βασιλέα της Σκίρας Κυχρέα, με την οποία δεν απέκτησαν παιδιά. Όταν πέθανε ο Κυχρέας και κατόπιν η Γλαύκη, ο Τελαμών ανέλαβε βασιλιάς της Σκίρας και έλαβε ως δεύτερη σύζυγο την κόρη του Μεγαρέα βασιλιά Αλκάθοου, Περίβοια (καθώς και ο μύθος αναφέρει ότι ήταν μια από τις παρθένες που μαζί με το Θησέα στάλθηκαν στην Κρήτη, για να φαγωθούν από το Μινώταυρο), όπου απόκτησε μαζί της τον Αίαντα.

Ομηρικός ήρωας Αίας που ήταν εγγονός του βασιλιά της Αίγινας, Αιακού και του βασιλιά των Μεγάρων, Αλκάθοου . Γιος του Τελαμώνα, και της Περίβοιας ή Εριβοίας, εγγονή του Πέλοπα αναφέρετε σαν βασιλιάς της Σαλαμίνας στα ‘’ομηρικά έπη’’... ενώ στη μυθολογία υπήρξε βασιλιάς της χώρας των Μεγάρων.

Η συνέχιση περί της νήσου Πιτυούσας – Σκίρας – ‘’Σαλαμίνας’’  παρουσιάζει πάρα πολλά κενά στο πάζλ της εικόνας που συνθέτει την ιστόρηση, όπου καλούνται οι ιστορικοί να βρουν και να προσθέσουν τα κομμάτια.

Τριποδίσκοι, Νίσσα, Μέγαρα (Τελευταίο).

‘’…Όταν αργότερα βασιλιάς της Αθήνας έγινε ο Κόδρος , οι Πελοποννήσιοι εκστράτευσαν κατά της Αθήνας. Και επειδή δεν κατάφεραν τίποτα σπουδαίο, γύρισαν  πίσω, κυρίευσαν όμως τα Μέγαρα […] και επέτρεψαν να κατοικήσουν οι Κορίνθιοι και όσοι από τους άλλους συμμάχους ήθελαν 5. Έτσι άλλαξε ο τρόπος ζωής αλλά και η διάλεκτος των Μεγαρέων κι έγιναν Δωριείς…’’ (Παυσ. Α’ 39. 4, 5)

Τούτη βέβαια η μυθολογική αναφορά, από πολλούς ιστορικούς, συνδέεται με τις μετακινήσεις των ελληνικών φύλων του 11 αιώνα π.Χ. αλλά και με την κατάργηση του θεσμού της βασιλείας και της συγκεντρωτικής εξουσίας όπως είχε διαμορφωθεί στη μυκηναϊκή εποχή. 

Στη πόλη –κράτος των Μεγάρων όπου ενδεχομένως με την βασιλεία του Αλκάθοου, να είχε εγκατασταθεί ο Αχαϊκός/Μυκηναϊκός πολιτισμός. Ώστε και μετέπειτα, επί του Υστεροελλαδικού Πολιτισμού, οι Μεγαρείς γνώρισαν, (καθώς αναφέρει η Μεγαρική μυθολογική παράδοση) τουλάχιστον άλλους τρεις βασιλείς, τον Αίαντα, (τον Αγαμέμνονα?) και τον Υπερίωνα πριν από την κυριαρχία των Δωριέων. Ο Υπερίων, διατέλεσε βασιλιάς και πιθανόν, να ήταν ο τελευταίος βασιλιάς της Μυκηναϊκής εποχής. Διότι η παράδοση που τον συνόδευε αναφέρει πως ήταν γιός του Μεγαρέα βασιλιά Αγαμέμνων(?). Όμως, πουθενά η αρχαία γραμματεία δεν ιστορεί πως υπήρξε βασιλιάς με το όνομα Αγαμέμνων στα Μέγαρα, εκτός από αυτή τη μυθολογική αναφορά για τον Υπερίων. Και ενδεχομένως, η αυτή συσχέτιση με τον Αγαμέμνονα, σαν πατέρα του τελευταίου βασιλιά των Μεγάρων, να ήθελε να τονίσει το τέλος του Μυκηναϊκού πολιτισμού και την αρχή της δωρικής επικράτειας.

‘’… Όταν ο Υπερίονας, γιος του Αγαμέμνονα - ο τελευταίος βασιλιάς των Μεγαρέων- δολοφονήθηκε από τον Σανδίονα εξαιτίας της αλαζονείας και της απληστίας του, οι πολίτες αποφάσισαν να μην αφήσουν ποτέ πια στην εξουσία μονάχα έναν άνδρα, αλλά να έχουν εκλεγμένους άρχοντες, που ο ένας να ακούει τον άλλο.’’ (Παυσ. Αττικά 43,3. )

Στα Μέγαρα, υπό την κυριαρχία των Ηρακλειδών, επέρχονται τεράστιες αλλαγές στο κοινωνικό, θρησκευτικό και πολιτικό σύστημα που επικρατούσε. Μάλιστα, την ίδια αλλαγή αντιλαμβανόμαστε και στην Αθήνα, καθώς ο μύθος για τον Κόδρο λέει πως ήταν κι αυτός ο τελευταίος βασιλιάς. ‘’Μετά τον θάνατο του Κόδρου, οι γιοι του Μέδων και Νηλεύς, μάλωσαν για την διαδοχή και λύση πάλι την έδωσε το μαντείο των Δελφών. Ο Μέδων έγινε ισόβιος αιρετός άρχοντας της Αθήνας.’’… 

                                                       ΤΕΛΟΣ

Πηγές για την συνολική εργασία ‘’Τριποδίσκοι, Νίσσα, Μέγαρα’’:

Παυσ. Α΄. 41, 3

Η. Μανιατέας - Ι. Τεγόπουλος (εκδ.), Ιστορία των Ελλήνων Ι. Προϊστορικοί χρόνοι, Εκδόσεις Δομή Α.Ε.: Αθήνα.

O.T.P.K. Dickinson, ’’Η προέλευση του μυκηναϊκού πολιτισμού’’. Μετάφραση Αθ. Παπαδόπουλος, Ινστιτούτο του Βιβλίου - Α. Καρδαμίτσα. Αθήνα 1999

Κ. Δημακοπούλου, ‘’Ο Μυκηναϊκός Κόσμος’’. Πέντε αιώνες πρώιμου ελληνικού πολιτισμού. 1600-1100 π.Χ., Αθήνα 1988

Απολλόδωρος, Γ΄. 15,8. 

Παυσανίας Α’ 43, 4

Παυσανίας. ‘’ΑΤΤΙΚΑ’’.

Ηρόδοτος.  Ιστορίαι 2, 145

Άννα Ραμού – Χαψιάδη. ‘’Από τη Φυλετική κοινωνία στην Πολιτική’’.  1982

Οβίδιος ‘’Μεταμορφώσεις’’

Ζαν Ρισπέν, «Ελληνική μυθολογία», τόμος Β', εκδόσεις Δαρεμάς.

Simpson, R. H., (1982), Mycenaean Greece, Park Ridge, NJ: Noyes Press

Reynold Higgins, Minoan and Mycenaen Art , Thames & Hudson, London 1997, ISBN 978-0-500-20303-3

Emmy Patsi-Garin: «Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας», εκδ. οίκος Χάρη Πάτση, Αθήνα 1969

Ηρόδοτος Βιβλίο Γ (Θάλεια),60

Karl Otfried Müller (1797-1840), μετάφραση George Cornewall Lewis (1806-1863) και Henry Tufnell (1805-1854), επιμ. (1839) (στα Αγγλικά). The history and antiquities of the Doric race. Λονδίνο: Murray. σελ. Τόμος Β'. Ανακτήθηκε την 16Σεπτεμβρίου 2009.

Καλλίμαχος, Αιτίων.

Στράβων Γεωγραφικά.

Παυσανίας, Αττικά.

Γιάννης Δάλλας, “Καλλίμαχος, ο ξύλινος νους”, Γιάννινα, "Ενδοχώρα", 1960 (μετάφραση 33 επιγραμμάτων).

Emmy Patsi-Garin: «Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας», εκδ. οίκος Χάρη Πάτση, Αθήνα 1969

Strabo, Geographica, Matrix Verlag, Wiesbaden, 2005, ISBN 3-86539-051-X.

Κρουσίου: Λεξικόν Ομηρικόν, διασκευή από την έκτη γερμανική έκδ. υπό Ι. Πανταζίδου, έκδοση «Βιβλιεκδοτικά καταστήματα Αναστασίου Δ. Φέξη», Αθήνα 1901

Ηροδότου, Ιστορίαι. Μετάφρ. Ε. Πανέτσου. Βιβλ. ΙΙ έκδ. Πάπυρος.

Στράβων Γεωγραφικά.

Πλουτάρχου, Βίοι Παράλληλοι. Μετάφρ. Α. Ι. Πουρνάρα έκδ. Πάπυρος.

Παυσανίας, 9.25.5-10

Ηρόδοτος, Ιστορίαι, Βιβλίο Α', 57 - [...]τὸ Ἀττικὸν ἔθνος ἐὸν Πελασγικὸν[...]

Walter Burkert, Greek Religion, Harvard University Press, 1985. ISBN 0-674-36281-0.

Ηλεκτρονικές πηγές για την συνολική εργασία ‘’Τριποδίσκοι, Νίσσα, Μέγαρα’’:

http://www.hellenicpantheon.gr/NaosArx.htm

http://theancientweb.wordpress.com/2011/09/25/%CE%BC%CE%AD%CE%B3%CE%B1%CF%81%CE%BF/#more-4648

http://www.odyssey.com.cy/main/modules/PrintDialog/PrintItem.aspx?src=http://www.odyssey.com.cy/main/default.aspx?tabID=140*itemID=876*mid=860

http://www.academia.edu/1740054/Introduction_to_Greek_comedy_in_Modern_Greek_

Τριποδίσκοι, Νίσσα, Μέγαρα (10ον).

Αρχαία οχυρωματικά τείχη, από τη Μεγαρική οδό Ευπαλίνου, αρ. 59. Σε αυτή τη φωτογραφία, παρατηρούμε δύο περιόδους οχύρωσης: την Μυκηναϊκή (πιθανόν, οχύρωση Αλκάθοου) και την μεταγενέστερη που αναπτύσσεται επάνω στους μυκηναϊκούς κυκλώπειους ογκόλιθους.

Πηγή εικόνας:  από τη σελίδα του facebook, ‘’Μεγαρίδα-Αρχαία-Μεγαρίς-Χώρα’’

Δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί, πόσο χρόνο διήρκησε η υποτέλεια των Μεγάρων και της Αθήνας, από τους Κρήτες (Μινωίτες). Οι αναφορές όμως, των πανάρχαιων μύθων, μας βοηθούν να συμπεραίνουμε πως αυτό το χρονικό διάστημα δεν θα πρέπει να ήταν μεγάλο. Διότι, οι Αχαιοί (Μυκηναίοι) είχαν αρχίσει να εμφανίζουν τη δύναμή τους εκείνη την εποχή και σιγά- σιγά να καταλάμβαναν τις κτίσεις των Κρητών.

Την ίδια κατάσταση παρουσιάζει και η Αττική καθώς περνάει στον Μυκηναϊκό πολιτισμό.

Το γνώρισμα της Μυκηναϊκής εποχής εμφανίζεται από την ξεχωριστή και ιδιαίτερη αρχιτεκτονική που παρουσιάζει καθώς και στην εξουσία των βασιλιάδων. Έτσι, από τη μυκηναϊκή αρχιτεκτονική είναι γνωστές οι οχυρές ακροπόλεις, που περιλάμβαναν  ανάκτορα, και ταφικά μνημεία.  

Στα Μέγαρα, ο Αλκάθοος, αναλαμβάνει την εξουσία και αμέσως ιδρύει την οχυρωμένη  Ακρόπολη στον διπλανό (δύδιμο) λόφο της Καριάς που ήταν η πανάρχαια Ακρόπολη και πιθανόν να είχε καταστραφεί.  Ο Μεγαρικός μύθος αναφέρει ότι ο Αλκάθοος με τη βοήθεια του Απόλλωνα και της Άρτεμης, σκότωσε το λιοντάρι στον Κιθαιρώνα ( Παυσ. Α΄. 41, 3) ‘’Κοντά στο μνήμα του 'Ύλλου βρίσκεται ναός της Ίσιδας και δίπλα σ' αυτόν του Απόλλωνα και της Άρτεμης. Λένε ότι τον έχτισε ο Αλκάθους, όταν σκότωσε το λεγόμενο Κιθαιρώνιο λιοντάρι’’. 

Και τούτη, η μυθολογική αναφορά, σαφέστατα μας δείχνει πως με την βασιλεία του Αλκάθοου, στα Μέγαρα, επήλθαν σημαντικές αλλαγές σε όλες τις κοινωνικές εκφάνσεις και δομές της πανάρχαιας πόλις.

Ιδρύει και οχυρώνει την νέα Ακρόπολη, εισάγει την λατρεία του Απόλλωνα και της Άρτεμις, παραχωρείτε η αρχηγεία του στρατού στον πρωτότοκο γιό του Τίμαλκο, ( Παυσ. Α΄. 41, 3) ‘’Ο μεγαλύτερος γιος του βασιλιά Τίμαλκος είχε ήδη σκοτωθεί από τον Θησέα, όταν εκστράτευσε στην Άφιδνα με τους Διόσκουρους’’.    

Οι σύγχρονοι ιστορικοί από τα αρχαιολογικά ευρήματα, την γραμμική Β, και με τις πολύχρονες μελέτες τους έχουν καταλήξει σε σαφή συμπεράσματα για τον Μυκηναϊκό πολιτισμό. Έτσι, ο ανώτατος άρχοντας ενός μυκηναϊκού βασιλείου ήταν ο (wa-na-ka ) ἄναξ. Η εξουσία του δεν στηριζόταν σε προσωποπαγές δίκαιο και δυναστικές γενεαλογίες, αλλά στην ικανότητά του να ρυθμίζει την αναδιανομή προϊόντων και υπηρεσιών στα όρια του βασιλείου του, να οργανώνει πλούσια συμπόσια με πάνδημη συμμετοχή και να εξασφαλίζει την εύνοια των θεών με την οργάνωση και διεξαγωγή της λατρείας. Υπάρχουν μάλιστα, μαρτυρίες ότι του αναγνωριζόταν θεϊκή υπόσταση. Ο βασιλιάς δεν φαίνεται να διεκδικούσε κύρος με την απόδοσή του στο πεδίο της μάχης (όπως οι ομηρικοί ή οι μακεδόνες βασιλείς αργότερα). Η αρχηγία του στρατού ήταν υπόθεση ενός άλλου ανώτατου αξιωματούχου, του ra-wa-ke-ta («αρχηγός του λαού», από το λαός + ἄγω), που εμφανίζεται δεύτερος στην ιεραρχία. Αυτό εξηγεί και την σημαντική ιδιομορφία των μυκηναϊκών βασιλείων, η αδιαφορία των αρχείων και της τέχνης για τον άνακτα ως άτομο, για το όνομα, την ιστορία και τη γενεαλογία του.

Έτσι, ο μύθος για τον Αλκάθοο, ίσως να ταυτίζεται με την εισαγωγή του Μυκηναϊκού πολιτισμού στα Μέγαρα.

Συνεχίζεται…

Πηγές:

Παυσ. Α΄. 41, 3

Η. Μανιατέας - Ι. Τεγόπουλος (εκδ.), Ιστορία των Ελλήνων Ι. Προϊστορικοί χρόνοι, Εκδόσεις Δομή Α.Ε.: Αθήνα.

O.T.P.K. Dickinson, ’’Η προέλευση του μυκηναϊκού πολιτισμού’’. Μετάφραση Αθ. Παπαδόπουλος, Ινστιτούτο του Βιβλίου - Α. Καρδαμίτσα. Αθήνα 1999

Κ. Δημακοπούλου, ‘’Ο Μυκηναϊκός Κόσμος’’. Πέντε αιώνες πρώιμου ελληνικού πολιτισμού. 1600-1100 π.Χ., Αθήνα 1988

Τριποδίσκοι, Νίσσα, Μέγαρα (9ον).

Άποψη της Ακρόπολης των Μυκηνών από τα δυτικά με τα “Κυκλώπεια” τείχη. 

Πηγή εικόνας: http://www.odyssey.com.cy/main/modules/PrintDialog/PrintItem.aspx?src=http://www.odyssey.com.cy/main/default.aspx?tabID=140*itemID=876*mid=860

‘’…Εκεί είναι και το λεγόμενο μέγαρο της Δήμητρας. Λένε πως το έφτιαξε ο Κάρας, όταν βασίλευε.’’ (Παυσ. Α΄.  40, 6.)

Και, το μέγαρο που αναφέρει ο Παυσανίας, της θεάς Δήμητρας, βρισκόταν στη παλαιότερη (πρώτη) Ακρόπολη της Καριάς, στην πανάρχαια πόλη των Μεγάρων.

Εκείνη την προϊστορική εποχή το ‘’μέγαρο’’  ήταν μέσα στο ανάκτορο, και ήταν ένας χώρος αρκετά μεγάλος που λειτουργούσε σαν αίθουσα υποδοχής. Καθώς τα ανάκτορα των προϊστορικών βασιλιάδων περιέκλειαν τα ιερά και τους βωμούς της πανάρχαιας περιόδου, και τούτο προκύπτει, εκτός από τις ομηρικές περιγραφές, τις ανασκαφές, αλλά και από πολλές γλυπτές και ζωγραφικές παραστάσεις, οι οποίες βρέθηκαν σε διάφορες ανασκαφές των προϊστορικών τόπων.

Μάλιστα, οι σύγχρονοι μελετητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το βασιλικό προϊστορικό ανάκτορο, και ιδιαίτερα το μέγαρο, δηλαδή η αίθουσα υποδοχής του ανακτόρου, είναι ο πρωταρχικός τύπος του ελληνικού ναού. Αυτό εξηγεί και γιατί οι αρχαίοι Έλληνες καλούσαν τους αρχαιότατους ναούς "μέγαρον" όπως τον ναό της Δήμητρας που αναφέρει ο Παυσανίας.

Σύμφωνα λοιπόν με αυτά τα ευρήματα και τις μελέτες η μεγάλη αυλή του βασιλικού παλατιού, της εποχής του χαλκού, ήταν ο ιερός τόπος των προϊστορικών πόλεων, στον οποίον συνέρεαν οι θρησκευτές στις μεγάλες περιοδικές γιορτές, όπου θυσίαζαν και επικαλούνταν τη βοήθεια των λατρευόμενων τους θεών...

Η Ακρόπολη της Καριάς, παρέμεινε για μεγάλο χρονικό διάστημα το μοναδικό ανάκτορο που εξυπηρετούσε πιθανόν, τους κάρες βασιλιάδες και τον καρικό λαό, εκείνης της εποχής.

Ο Μεγαρικός μύθος για τους τοπικούς βασιλιάδες συνεχίζει, πως δώδεκα γενιές μετά τον βασιλιά Κάρα, ανέρχεται στο θρόνο ο Λέλεγας. Ο Λέλεγας παρέδωσε τον θρόνο στο γιο του Κλήσωνα, ο Κλήσωνα στον δικό του γιο, τον Πύλαντα και ο Πύλαντας στον γαμπρό του (που ήταν παντρεμένος με την κόρη του Πυλία) στον Αθηναίο βασιλιά Πανδίονα, όπου κατέφυγε στα Μέγαρα διωγμένος από τους Μητιονίδες. Έτσι, με τη πάροδο του χρόνου και με τους εκάστοτε βασιλείς, το ανάκτορο της Ακρόπολης στη Καριά θα είχε καταλάβει όλη την κορυφή του λόφου και η πόλη θα απλωνόταν  γύρω από αυτό, πολύ πιθανόν να κάλυπτε και τον άλλο λόφο και ίσως να ήταν περιτειχισμένη.

Ώσπου, η πόλις καταλαμβάνεται μετά από πολιορκία, από τους νέους θαλασσοκράτορες τους Κρήτες (Μινωϊτες). Η Καριά, πλέον μαζί με μεγάλο μέρος της Αττικής έγινε υποτελής στους Κρήτες και λογικά θα πρέπει να άλλαξαν αρκετές από τις καθημερινές συνήθειες και τις αρχές τους. Οι Κρήτες, πιθανόν, να αναδημιούργησαν το ανάκτορο, και να έδωσαν μεγαλύτερο κύρος στον πλέον κοινό τους (Κάρες- Κρήτες), ναό, του λατρευόμενού τους ‘’Καρίος’’ Διός. Ώστε και αργότερα με την Δωρική παραφορά της λέξεως να έφτασε ως την εποχή του Παυσανία η ονομασία σαν ‘’Κόνιος’’ Δίας.

Στην Καριά το ανάκτορο θα άλλαξε αρχιτεκτονική μορφή γιατί την εποχή του Μινωικού πολιτισμού το ‘’Μέγαρο’’ ήταν ήδη ένα επιβλητικό διώροφο κτίσμα, και ήταν το παλάτι για τον τοπικό άρχοντα μέσα στο σύνολο του ανακτόρου που επεκτεινόταν σε μεγάλη έκταση.

'Όμως, στο τέλος της κρητικής υποτέλειας φαίνετε πως βασίλεψε στα Μέγαρα ο Αλκάθοος (η θυγατέρα του Αλκάθοου, η Περίβοια, συγκαταλέγεται στις εννέα παρθένες που στέλνονται μαζί με τον Θησέα στη Κρήτη). Ο Αλκάθοος επισκεύασε τα τοίχοι της πόλις αλλά και, πάλι από τον Μεγαρικό μύθο αναφέρεται, πως ίδρυσε την μεταγενέστερη Ακρόπολη – ανάκτορο του δεύτερου λόφου, του Αλκάθους. Πιθανόν αυτή η ίδρυση της δεύτερης ακρόπολης να έγινε κάτω από την άμεση επίδραση του μινωικού πολιτισμού όπου γνωρίζουμε ότι διαμορφώνεται η μυκηναϊκή τέχνη. Ότι δηλαδή, μετά το τέλος της μινωικής Κρήτης, η μυκηναϊκή τέχνη αποκτά μια ιδιαίτερη και ξεχωριστή φυσιογνωμία. Καθώς τα μυκηναϊκά ανάκτορα δεν μοιάζουν με τα μινωικά. Είναι σαφέστατα πιο μικρά σε έκταση και έχουν διαφορετικό σχέδιο. Άξια όμως θαυμασμού, ακόμη και σήμερα, είναι τα τείχη των μυκηναϊκών ακροπόλεων, των οποίων η κατασκευή αποδιδόταν στους Κύκλωπες για τους αρχαίους, αφού είναι χτισμένα με μεγάλους ογκόλιθους και έχουν μεγάλο πάχος. Μέσα στο χώρο των τειχών ζούσε ο βασιλιάς και η βασιλική οικογένεια, το υπηρετικό προσωπικό, οι αξιωματούχοι, οι υπάλληλοι και οι τεχνίτες. Ο λαός ζούσε έξω από τις ακροπόλεις σε ατείχιστους οικισμούς, αλλά μέρος του πληθυσμού κατέφευγε μέσα στις ακροπόλεις, σε περιπτώσεις εχθρικών επιδρομών.

Συνεχίζεται...

      

Πηγές:

http://www.hellenicpantheon.gr/NaosArx.htm

http://theancientweb.wordpress.com/2011/09/25/%CE%BC%CE%AD%CE%B3%CE%B1%CF%81%CE%BF/#more-4648

http://www.odyssey.com.cy/main/modules/PrintDialog/PrintItem.aspx?src=http://www.odyssey.com.cy/main/default.aspx?tabID=140*itemID=876*mid=860

Τριποδίσκοι, Νίσσα, Μέγαρα (8ον).

Αγγείο και γραπτή γλώσσα από τους Κάρες. Πηγή εικόνα: http://manitarimagiko.blogspot.gr/2011/03/blog-post_14.html

Ένας Μεγαρικός μύθος αναφέρει πως η πόλις των Μεγάρων ονομάστηκε ‘’ΜΕΓΑΡΑ’’, από τον Κάρ, γιό του Φορωνεύς (1) . Ενώ οι Μεγαρείς εξιστορούσαν και άλλον μύθο για τον Μέγαρο, καθώς και οι Βοιωτοί ανέφεραν διαφορετικό μύθο για τον ήρωα Μεγαρέα και όπου μέσα από αυτούς τους μύθους, γίνονται οι δύο (Μέγαρος και Μεγαρέας) ονοματοθέτες της πόλεως (2) .

Ποιος ήταν όμως ο Κάρας που αναφέρει ο Μεγαρικός μύθος;

Αρχικώς και πριν από κάθε υπόθεση, θα πρέπει να αναλογιστούμε ότι ο Παυσανίας έφτασε στα Μέγαρα το δεύτερο μισό του 2^ου  αιώνα μ.Χ. και οι Δωριείς ήδη κατοικούσαν στη Μεγαρίδα πάνω από χίλια χρόνια. Αυτή η χιλιετία που διάβηκε, με άλλα ήθη και άλλα έθιμα, είναι φυσικό να επέφερε πολλές πολιτισμικές αλλαγές στο κοινωνικό σύνολο της πόλις – κράτους των Μεγάρων, καθώς και στην εξιστόρηση των παλαιών παραδόσεων που θα επηρεάστηκαν (ίσως και να αλλοτριώθηκαν) από τη ‘’νεοφερμένη’’, Δωρική μυθολογία. Όπου, πιθανόν έτσι, μέσα από αυτές τις προσμίξεις της μυθολογίας, ο Κάρας γίνεται γιος του Φορωνέα από το Άργος. Τούτη η υπόθεση, δηλαδή, για την Δωρική επιρροή του μύθου, ενισχύθηκε σαφέστατα και από την ύπαρξη της πανάρχαιας Ακροπόλεως της Καριάς, που οι Δωριείς σίγουρα θα βρήκαν όταν ήρθαν στα Μέγαρα.   

Η Ακρόπολη της Καριάς είναι η ανατολική και η αρχαιότερη από τις δύο Ακροπόλεις που υπάρχουν στα Μέγαρα. Από ευρήματα αλλά και τις αναφορές της αρχαίας γραμματείας υποθέτουμε πως θα πρέπει να κατοικήθηκε την μέση περίοδο της εποχής του Χαλκού, 2500 -2000 χρόνια π.Χ.

Ποιος, είτε ποιοι την ανοικοδόμησαν δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με σιγουριά. Το προϊστορικό όνομά της μαρτυρά μια έμμεση σχέση με τους Κάρες, και βέβαια ο ναός του Δία (Κόνιος) που ήταν στην πανάρχαια Ακρόπολη και δεν είχε σκεπή. Καθώς και το λεγόμενο (μέγαρο) της Δήμητρας που κατά τον μύθο, το έκτισε ο Κάρας.

 ‘’Μετά από το τέμενος του Δία, καθώς ανεβαίνει κανείς στην ακρόπολη, που ονομάζεται ακόμα Καρία από τον Κάρα, τον γιο του Φορωνέα… και ναό του Κονίου Δία, χωρίς σκεπή. Εκεί είναι και το λεγόμενο μέγαρο της Δήμητρας. Λένε πως το έφτιαξε ο Κάρας, όταν βασίλευε.’’ (Παυσ. Α΄.  40, 6.)

Το προϊστορικό όνομα της Ακροπόλεως της Καριάς, η ύψιστη λατρεία του Καρίου Διός, που είχαν οι Κάρες και βάση της ιστορία της αρχιτεκτονικής των ναών της αρχαίας Ελλάδας. Καθώς αυτή μας διδάσκει ότι ναοί άρχισαν να κατασκευάζονται από την ομηρική εποχή και έπειτα. Μάλιστα, στα κυριότερα  προϊστορικά κέντρα της Ελλάδας, στις Μυκήνες, στην Τίρυνθα, στην Κρήτη -στις Κνωσό και Φαιστό-  δεν βρέθηκαν λείψανα ναών με την κλασική έννοια, σχεδόν όμως, σε όλα τα μέρη της ελληνικής γης αποκαλύφθηκαν λείψανα βωμών στις μεγάλες αυλές των προϊστορικών βασιλικών παλατιών.

Θα πρέπει λοιπόν να αναζητήσουμε τους οικοδομούντας και πρώτους οικιστές της Καριάς στρέφοντας τη μελέτη στον αρχαιότατο λαό, τους Κάρες.

Οι Κάρες κατά την ακμή τους υπήρξαν θαλασσοκράτορες με απόλυτη κυριαρχία στο Αιγαίο και στη θαλασσοκρατορία τους αντικατέστησαν πρώτα οι Κρήτες και μετά (μέσα 2ης χιλιετηρίδας π.Χ.) οι Αχαιοί. Πολλοί σήμερα μελετητές υποστηρίζουν ότι έχουν κοινή καταγωγή με τους Κρήτες. 

Έτσι, βάζοντας τις ψηφίδες που συνθέτουν, σιγά-σιγά και μετά από πολύ μελέτη, το πάζλ για την πανάρχαια Μεγαρική μυθολογία, αλλά και την σύγχρονη αντίληψη περί τα αληθινά γεγονότα στη ροή της ιστορία της, ανακαλύπτουμε ένα αναξιοποίητο μεγάλο κομμάτι της  Ελληνικής ιστορίας που η αρχαιολογική σκαπάνη δεν έχει φέρει στην επιφάνεια. 

Συνεχίζεται…

Σημειώσεις:

1. ‘’… Λένε ότι η πόλη πήρε το όνομα της, όταν βασίλευε στη χώρα ο Κάρας, γιος του Φορωνέα. Τότε για πρώτη φορά οι κάτοικοι έφτιαξαν ιερά της Δήμητρας κι ονόμασαν τότε την πόλη τους Μέγαρα. Αυτά λένε οι ίδιοι οι Μεγαρείς για τον τόπο τους…’’(Παυσ. Α’. 39, 5)

2.‘’…Μία απ' αυτές ζευγάρωσε με τον Δία και γέννησε τον Μέγαρο. Ο Μέγαρος, που ήταν γιος του Δία και αυτής της νύμφης, γλίτωσε από τον κατακλυσμό της εποχής του Δευκαλίωνα βρίσκοντας καταφύγιο στις κορυφές των Γερανιών, που δεν είχαν ακόμη αυτό το όνομα, αλλά τα ονόμασαν Γεράνια, επειδή ο Μέγαρος κολύμπησε ως εκεί ακολουθώντας τις κραυγές των γερανών που πετούσαν. Αυτά λένε οι ίδιοι οι Μεγαρείς για τον τόπο τους. Οι Βοιωτοί όμως λένε ότι ο Μεγαρέας, που ήταν γιος του Ποσειδώνα και ζούσε στην Ογχηστό, ξεκίνησε με Βοιωτικό στρατό να βοηθήσει τον Νίσο στον πόλεμο κατά του Μίνωα. Σκοτώθηκε στη μάχη, και τάφηκε εκεί και η πόλη ονομάστηκε απ' αυτόν Νίσαια, ενώ πριν την έλεγαν Νίσα. ’’ (Παυσ. Α’. 40, 5)

Τριποδίσκοι, Νίσσα, Μέγαρα (7ον).

‘’…Ούτος (ο Μίνωας) πρώτος των Ελλήνων ναυτικήν δύναμιν αξιόλογον συστησάμενος εθαλασσοκράτησε…’’(Διόδωρος βίβλος IV, 60,3). Πηγή εικόνας:http://kriti-leventogenna.blogspot.gr/2010/12/blog-post_2020.html

Ένας από τους πανάρχαιους Ελληνικούς μύθους, για τον Μεγαρέα, τον βασιλιά των Μεγάρων. Αναφέρει ότι είχε παντρευτεί την θυγατέρα του βασιλιά Νίσου, την Ιφινόη και τον διαδέχτηκε στο θρόνο μετά τον θάνατό του από τον Μίνωα.  Με τη σειρά του ο Μεγαρέας, όταν ο Αλκάθους κατόρθωσε να σκοτώσει τον Κιθαιρώνειο Λέοντα, του έδωσε ως βραβείο τη δική του κόρη, την Ευαίχμη και τον Μεγαρικό θρόνο. Ο Αλκάθοος με την Ευαίχνη έκαναν πέντε παιδιά όπου τα τρία, για διαφόρους λόγους χάθηκαν νωρίς από τη ζωή, ενώ οι δύο κόρες τους, η Αυτομέδουσα και η Περίβοια έζησαν, παντρεύτηκαν και γέννησαν ήρωες της Ελληνικής μυθολογίας.

Τούτο το σύμπλεγμα των μύθων καθώς γίνεται ο συνδετικός κρίκος για την έκβαση πολλών άλλων μυθολογικών παραδόσεων (όπως του Βαλερεφόντη και του Ιόλαου), της Ελλάδας. Είναι πολύ πιθανόν να εκτυλίσσετε στους τελευταίους αιώνες της Μινωικής περιόδου, γύρω στα 1650 π.Χ. - 1350 π.Χ. Διότι γνωρίζουμε πως το βασίλειο του Μίνωα περιελάμβανε ολόκληρη την Κρήτη, που είχε εκατό πόλεις, και τις Κυκλάδες, που λέγονταν Μινωίδες. Ακόμη γνωρίζουμε ότι ο εκστράτευσε κατά της Αττικής (1). Καθώς θέλει ο μύθος, οι Αθηναίοι είχαν σκοτώσει τον γιου του, Ανδρόγεω, επειδή είχε νικήσει σε όλα τα αθλήματα των Παναθηναίων αγωνισμάτων, προκαλώντας έτσι το φθόνο των Αθηναίων. Και ο Μίνωας ήθελε να εκδικηθεί την Αθήνα. Πρώτα όμως εκστράτευσε κατά των Μεγάρων γιατί εκεί βασίλευε ο Νίσος, ο αδελφός του βασιλιά της Αθήνας, Αιγέα. Και όπως αναφέρει πάλι ο μύθος του Πανδίων (που βασίλεψε, διωγμένος από την Αθήνα, στα Μέγαρα), οι τέσσερις γιοι του μοίρασαν την ενιαία πλέον περιοχή της Αττικής σε τέσσερα ομόσπονδα βασίλεια(2). Έτσι ήταν φυσικό ο Μίνωας να επιτεθεί αρχικά, σε κάποια συνοριακή πόλη (της τότε "συνομοσπονδίας" των Πανδιονίδων, όπως ήταν εκείνη την εποχή, αιτία του Νίσου, που είχαν εισχωρήσει και τα Μέγαρα).        

Συνεχίζεται...

Σμειώσεις:

1. Λογικά, και με αυτή την ιστορική άποψη συμπλέουν οι αναφορές των σύγχρονων ιστορικών.  Οι Κρήτες (Μινωίτες), θέλησαν να καταλάβουν τα εδάφη της στεριανής Ελλάδας, εφ όσων κυριαρχούσαν στα περισσότερα νησιά του νότιου Αιγαίου. Έτσι επέλεξαν να επιτεθούν αρχικώς στη Νισαία, το επίνειο της Νίσα (όπου,Νίσα, τότε λεγόντουσαν τα Μέγαρα). Ετούτη η στρατηγική, τους έφερνε σαφέστατα ένα βήμα πιο κοντά στον στόχο τους. Μάλιστα, η Μεγαρική μυθολογική παράδοση αναφέρει ότι για πολύ καιρό ο στρατός του Μίνωα κατέλαβε και στρατοπεδεύεσαι σε ένα νησάκι (όπου ονομάσθηκε Μινώα προς ανάμνηση του γεγονότος) στα παράλια των Μεγάρων και εφορμούσε κατά της Μεγαρίδας. Από αυτούς τους μύθους μαθαίνουμε πως ο Νίσος είχε στο κρανίο του μία τρίχα πορφυρού χρώματος που τον έκανε άτρωτο και η οποία ήταν συνδεδεμένη με τη ζωή του. Η κόρη του Σκύλλα όμως ερωτεύτηκε το Μίνωα και έτσι έκοψε την τρίχα. Το αποτέλεσμα ήταν ο Νίσος να πεθάνει και τα Μέγαρα να καταληφθούν. Ο Απολλόδωρος αναφέρει ότι αυτός ο Νίσος ήταν ο γιός του Πανδίων, κάτι όμως που δεν συνάδει με την υπόλοιπη μυθολογική παράδοση της Ελλάδας. Οι Πλούταρχος και Παυσανίας, αναφέρουν ότι ο Μεγαρέας από την Όγχηστο, που ήταν παντρεμένος με την κόρη του Νίσου, την Ιφηνόη, ήρθε με βοιωτικό στρατό να βοηθήσει τον Νίσο ενάντια στη πολιορκία του Μίνωα και ότι ο Νίσος σκοτώθηκε σε μια από αυτές τις μάχες. Οπότε κατά τον μύθο, ο Μεγαρέας αναλαμβάνει την εξουσία των Μεγάρων κάτω από την Μινωική πλέον κατοχή των Μεγάρων. Και αυτό συμπεραίνεται διότι ο επόμενος βασιλιάς των Μεγάρων που ήταν ο Αλκάθοος (γαμπρός του Μεγαρέα, αφού είχε παντρευτεί την κόρη του Μεγαρέα, την Ευχαίμη και τον είχε διαδεχτεί στο Μεγαρικό θρόνο), έστειλε την θυγατέρα του την Περίβοια μαζί με τον Θησέα.  Ως την εκπλήρωση της ποινής των Αθηναίων που είχαν σκοτώσει τον γιό του Μίνωα και που όριζε κάθε εννιά χρόνια εφτά νέοι Αθηναίοι και εφτά νέες Αθηναίες να στέλνονται στην Κρήτη για  να κατασπαράζονται από τον Μινώταυρο.  

Ο άλλος μύθος των Απολλόδωρου, Παυσανία και κατόπιν στο ποίημα του Οβίδιου η ‘’Κείρης’’, αναλώνονται στην ιστορία της πολιορκίας των Μεγάρων από το Μίνωα. Δηλαδή, ότι η Σκύλλα (κόρη του Νίσου), κόβει τη χρυσή τρίχα (τη δύναμη της αθανασίας και της ανδριότητας του πατέρα της) όπου την προσφέρει σαν ένδειξη αγάπης στο Μίνωα. Ο Μίνωας με αποτροπιασμό συλλαμβάνει και τιμωρεί την κόρη του Νίσου για την προδοσία της. Και δένει την Σκύλλα στην πρύμνη του πλοίου του, ώστε την άφησε να σέρνεται επάνω στα κύματα. 

Είναι, λοιπόν πολύ πιθανόν, αυτός ο μύθος να ιστορεί για έναν διαφορετικό και  συνονόματο Νίσο (του βασιλιά των Μεγάρων), με την κόρη του Σκύλλα. Οι οποίοι να ήταν απόγονοι, από την γενιά του Νίσου, του γιού του Πάμφυλου, του ιδρυτή της πολίχνης Νισαίας και που ήταν το επίνειο των Μεγάρων.   

2. Tον Πανδίονα τον έδιωξαν από τον θρόνο της Αθήνας οι Μητιονίδες όπου κατέφυγε στα Μέγαρα. Εκεί πήρε ως σύζυγό του την Πυλία, θυγατέρα του εκεί βασιλέα Πύλαντα, τον οποίο και διαδέχτηκε. Παιδιά αυτού του Πανδίονα ήταν: οι Λύκος, Νίσος, Πάλλαντας και ο Αιγέας, ο πατέρας του ήρωα Θησέα. Τα παιδιά του Πανδίων διώχνοντας τους Μητιονίδες επανακατέλαβαν την εξουσία στην Αθήνα. Αυτό φαίνεται να συνέβη μετά τον θάνατο του Πανδίονα, καθώς το ηρώο και ο τάφος του υπήρχαν στα Μέγαρα.

Πηγές:

Απολλόδωρος, Γ΄. 15,8. 

Παυσανίας Α’ 43, 4

Παυσανίας. ‘’ΑΤΤΙΚΑ’’.

Ηρόδοτος.  Ιστορίαι 2, 145

Άννα Ραμού – Χαψιάδη. ‘’Από τη Φυλετική κοινωνία στην Πολιτική’’.  1982

Οβίδιος ‘’Μεταμορφώσεις’’

Ζαν Ρισπέν, «Ελληνική μυθολογία», τόμος Β', εκδόσεις Δαρεμάς.

Simpson, R. H., (1982), Mycenaean Greece, Park Ridge, NJ: Noyes Press

Reynold Higgins, Minoan and Mycenaen Art , Thames & Hudson, London 1997, ISBN 978-0-500-20303-3

Emmy Patsi-Garin: «Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας», εκδ. οίκος Χάρη Πάτση, Αθήνα 1969

Τριποδίσκοι, Νίσσα, Μέγαρα (6ον).

Αρχαίο κτίσμα πιθανόν το μνήμα του Καρ στις απολήξεις των Γερανείων Όρεων, στη σημερινή παραλία "Βαρέα" των Μεγάρων.  

Ένας ακόμη πανάρχαιος Μεγαρικός μύθος ιστορούσε πως ο μεγαλύτερος γιός του βασιλιά Μεγαρέα, Τίμαλκος, σκοτώθηκε από τον Θησέα όταν εκστράτευσε στην Άφιδνα με τους Διόσκουρους. Ο Παυσανίας αντιτίθεται στον Μεγαρικό μύθο, αναφέροντας έναν άλλο μύθο, από τη ποίηση του  Αλκμάν (7^ος π.Χ. αιώνα), που έλεγε ότι: ‘‘...οι Διόσκουροι εισέβαλαν στην Αττική. Εκεί, αφού ελευθέρωσαν την αδελφή τους, απήγαγαν τη μητέρα του βασιλιά της Αθήνας, την Αίθρα και βοήθησαν να ανέβει στον θρόνο της Αθήνας ο Μενεσθέας, εκμεταλλευόμενοι και την απουσία του Θησέα ο οποίος ήταν φυλακισμένος στον Άδη...’’ και του Πίνδαρου (522 π.Χ. - 443 π.Χ.), καθώς αναπαραγάγει ποιητικά την ίδια μυθική ιστορία (Παυσ. Α.  41. 4,5.).

Ο ποιητικός μύθος όμως του Αλκμάνα και του Πίνδαρου είναι ηλίου φανερότερο πως έχει στοιχεία ψευδή καθώς αυτά οδηγούν μόνο προς την ηρωοποιήσει του Θησέα.’’Ηταν φυλακισμένος στον Άδη (;)’’

Ο σημερινός μελετητής αντιλαμβάνεται εύκολα ότι ο Θησέας δεν γινόταν να φυλακιστεί στον Άδη και πως αυτή η μυθολογική ποιητική παράδοση πιθανόν να έγινε για να καλύψει αδύναμα σημεία επί της βασιλείας του και φυσικά τη κατάληψη του Αθηναϊκού θρόνου από τον Μενεσθέα.  

Γιατί λοιπόν να μην κρύβονται τα αληθινά σπάργανα των ιστορικών γεγονότων στο Μεγαρικό μύθο που είναι ο πιο αληθοφανής, και θα πρέπει να δεχτούμε τους χοϊκούς ποιητικούς μύθους των Αλκμάν και Πίνδαρου; Ποιος άραγε μπορεί σήμερα να αρνηθεί ότι έγινε κάποια μάχη, την εποχή εκείνη, στην Άφιδνα και εκεί σκοτώθηκε ο Τιμάλκος, γιός του βασιλιά Μεγαρέα;          

Και στο ίδιο κεφάλαιο μάλιστα, συνεχίζει την αρνητική κριτική του για εκείνο το μέρος της μυθολογίας των Μεγαρέων που ανέφερε ότι ο Θησέας (από την μεριά της γιαγιάς του), ήταν απόγονος του Πέλοπα:  ‘’Για όποιον έχει ασχοληθεί με γενεαλογίες είναι φανερό ότι οι Μεγαρείς είναι ανόητοι, αν ο Θησέας είναι απόγονος του Πέλοπα’’ (Παυσ. Α.  41. 4,5.).

Είναι ‘’ΑΝΟΗΤΟΙ’’ οι Μεγαρείς, κατά τον Παυσανία, επειδή τον 2^ο μ.Χ. αιώνα (που περιηγήθηκε εκείνος στη Μεγαρίδα), οι πανάρχαιοι Μεγαρικοί μύθοι δεν συνταίριαζαν με τους πλασμένους Αθηναϊκούς μύθους που έφτιαξαν έναν ήρωα, τον Θησέα, για να ‘’ομαλοποιήσουν’’ τα κενά της συνέχισης της ύπαρξής τους κατά τους σκοτεινούς αιώνες της Αθήνας;    

Ο Μεγαρικός μύθος αλλά και ο Αθηναϊκός ανέφερε για την γενεαλογία του Θησέα: Ο Πύλας (βασιλιάς των Μεγάρων 14ος  αι. π.Χ) είχε δυο παιδιά, τον Σκίρων και την Πυλία. Η Πυλία κόρη του Μεγαρέα βασιλιά, παντρεύτηκε τον Πανδίονα και γέννησαν τον Αιγέα που υπήρξε πατέρας του Θησέα! 
Και αναρωτιέται ο σημερινός ερευνητικός νους, που υπάρχει η ανοησία των Μεγαρέων που εντόπισε ο περιηγητής του δεύτερου μ. Χ. αιώνα;

Συνεχίζεται...

 

Τριποδίσκοι, Νίσσα, Μέγαρα (5ον).

Ο θριγκός του θησαυρού των Μεγαρέων στην Ολυμπία.

Ο θριγκός χρονολογείται στον 6ο αιώνα π.Χ. Ο θριγκός ήταν αρχιτεκτονικό τμήμα του θησαυρού των Μεγαρέων, δηλαδή του ναϊσκου που αφιέρωσαν οι Μεγαρείς στον Δία και εκεί μέσα φύλαγαν αναθήματα μεγάλης θρησκευτικής και υλικής αξίας.

Οι Αθηναϊκοί μύθοι.

Πως θα μπορέσει ο μελετητής να διαχωρίσει το μύθο από την ιστορία για την πανάρχαια πόλη –κράτος των Μεγάρων, όταν το σύγχρονο κράτος της Ελλάδας έχει δείξει τόση αδιαφορία; Απ’ ότι δείχνουν τα γεγονότα, κανένας δεν έχει ασχοληθεί σοβαρά και σε βάθος να αναζητήσει τις αιτίες που κάνουν το πανάρχαιο και ιστορικό τοπίο της Μεγαρίδας να είναι τόσο ομιχλώδης.

Πριν από τον ‘’Χρυσό Αιώνα’’ της Αθήνας, όπου τόσο έχουν ασχοληθεί ξένοι και Έλληνες υπήρξαν αποδεδειγμένα και άλλοι, και ίσως να ήταν σημαντικότεροι ‘’Χρυσοί Αιώνες’’, για την Ελλάδα…    

Τα Μέγαρα, υποθέτουν οι ιστορικοί, πως έγιναν πόλις - κράτος μόλις τον 8^ο π.Χ. αιώνα (;) με την συνένωση διάφορων πολιχνών που ήταν στη περιοχή τους κι έκτοτε λένε πως μεγαλούργησαν. Ο Παυσανίας, μάλιστα, εκφέρει την άποψή ότι: οι Μεγαρείς ήταν Ίωνες πριν την κάθοδο των Δωριέων (περίπου τον 11^ον π.Χ. αιώνα), και άνηκαν στην πανίσχυρη πόλη των Αθηνών. Κάτι που υιοθετήθηκε αβασάνιστα. Τραγικά και ανήκουστα πράγματα βέβαια όταν οι ίδιοι οι Αθηναϊκοί μύθοι τα διαψεύδουν!

Πουθενά στους αρχαίους Αθηναϊκούς μύθους δεν αναφέρεται ότι η Μεγαρίδα ήταν στις περιοχές που ο Κέκροπας (ο μυθικός ιδρυτής της πρώτης πόλης των Αθηνών ), διαίρεσε τους κατοίκους της Αθήνας σε τέσσερις φυλές και περιοχές κι όπου τις ονόμασε  ‘’Κεκροπίς’’,  ‘’Αυτόχθων’’, ‘’Ακταία’’ και ‘’Παραλία’’. Καθώς και εκτός αυτού διαίρεσε την Αττική σε δώδεκα αυτόνομους δήμους.

Και ας υποθέσουμε ότι άνηκε η Μεγαρίδα στην Αθήνα, γιατί τότε ο μύθος θέλει να μεταμορφώνεται η θεά Αθηνά σε αιθυία (αγριόπαπια), και να μεταφέρει τον Κέκροπα στην ακτή της Μεγαρίδας για να τον κρύψει(1);  Μήπως το ίδιο δεν έγινε και με τον βασιλιά των Αθηνών Πανδίων(2) γύρω στα 1430 π.Χ, που τον έδιωξαν από τον θρόνο του οι Μητιονίδες και κατέφυγε στα Μέγαρα; Πως λοιπόν ήταν δυνατών να καταφύγουν στα Μέγαρα για να σωθούν εκεί, όταν η πόλις άνηκε στην Αθήνα;

Μήπως και ο άλλος Αθηναϊκός μύθος περί Θησέα, δεν αποκαλύπτει την μοναδική αλήθεια όταν αναφέρει πως: ο Θησέας που ήταν βασιλιάς της Αθήνας μεγάλωσε την περιοχή καταλαμβάνοντας τα Μέγαρα και έφθασε μέχρι τον Ισθμό της Κορίνθου, όπου και καθιέρωσε τις γιορτές, τα Ίσθμια!

Και έρχεται ακόμη ένα ερώτημα: εάν ήταν όντως από την εποχή του Κέκροπα, στα 1600 π.Χ η Μεγαρίδα περιοχή των Αθηνών, γιατί να την καταλάβει το 1234 π.Χ. (είτε κατά το Πάριο Χρονικό το έτος 995 π.Χ) ο Θησέας;

Παρακολουθώντας τους Αθηναϊκούς μύθους, αυτούς που αναφέρονται στη Μεγαρίδα, συμπεραίνεις εύκολα ότι εξιστορούνται οι όποιες καταστάσεις για ένα διαφορετικό κράτος από εκείνο της Αττικής και της Αθήνας. Κανένας φυσικά δεν μπορεί να αμφισβητήσει το γεγονός ότι η Μεγαρίδα, εκείνη την πανάρχαια εποχή, κατοικούνταν από Πελασγικά φύλα όμοια με της Αθήνας, αλλά το πως ήταν μια αυτεξούσια περιοχή, με το δικό της ξεχωριστό κράτος είναι το μόνο σίγουρο. Και τούτο απορρέει από τους δεκάδες Αθηναϊκούς είτε Μεγαρικούς μύθους που έφτασαν έως εμάς. Διότι εάν δεχτούμε την αναφορά του Παυσανία σαν αληθινή: ‘’… άρχισε ο πόλεμος των Πελοποννησίων κατά των Αθηναίων, κατά τον οποίο κάθε χρόνο οι Αθηναίοι ρήμαζαν με στόλο και στρατό τη χώρα των Μεγαρέων και τα δημόσια κτίρια κατέστρεψαν και τους ίδιους έφεραν στο έσχατο σημείο φτώχειας…’’(Παυσαν. Α.  40, 4.). Και όταν από πολλούς αρχαίους συγγραφείς αναφέρονται ιστορικές πλέον πράξεις ‘’μίσους’’ των Αθηναίων ήδη από την τυραννία του Πεισίστρατου έως και τους Πελοποννησιακούς πολέμους. Τότε κάτω από την ιστορική ομίχλη, που αναφέραμε στην αρχή, να υπάρχουν πολλές αλήθειες που θέλουν άλλοι να σφετεριστούν.

Συνεχίζεται.....

Σημειώσεις:

1. Ένα από τα επίθετα που προσέδιδαν, στην Αθηνά οι Μεγαρείς, ήταν Αίθυια. Όπου σύμφωνα με το μύθο, η θεά μεταμορφώθηκε σε Αίθυια (αγριόπαπια) για να μεταφέρει με ασφάλεια τον Κέκροπα στα Μέγαρα κάτω από τις φτερούγες της.

2. Πανδίων, γιος του Κέκροπα και της Μητιαδούσης. Αυτό τον Πανδίονα τον έδιωξαν από τον θρόνο του οι Μητιονίδες και κατέφυγε στα Μέγαρα. Εκεί πήρε ως σύζυγό του την Πυλία, θυγατέρα του εκεί βασιλέα Πύλαντα, τον οποίο και διαδέχτηκε. Παιδιά αυτού του Πανδίονα ήταν οι Λύκος, Νίσος, Πάλλαντας και ο Αιγέας, ο πατέρας του ήρωα Θησέα, συλλογικά γνωστοί ως Πανδιονίδες, που επανακατέβαλαν την εξουσία στην Αθήνα. Αυτό φαίνεται ότι συνέβη μετά τον θάνατο του Πανδίονα, καθώς το ηρώο και ο τάφος του υπήρχαν στα Μέγαρα.

Πηγές:

Ηρόδοτος Βιβλίο Γ (Θάλεια),60

Karl Otfried Müller (1797-1840), μετάφραση George Cornewall Lewis (1806-1863) και Henry Tufnell (1805-1854), επιμ. (1839) (στα Αγγλικά). The history and antiquities of the Doric race. Λονδίνο: Murray. σελ. Τόμος Β'. Ανακτήθηκε την 16 Σεπτεμβρίου 2009.

Strabo, Geographica, Matrix Verlag, Wiesbaden, 2005, ISBN 3-86539-051-X.

Κρουσίου: Λεξικόν Ομηρικόν, διασκευή από την έκτη γερμανική έκδ. υπό Ι. Πανταζίδου, έκδοση «Βιβλιεκδοτικά καταστήματα Αναστασίου Δ. Φέξη», Αθήνα 1901