ΚΕΡΑΤΑ (βουνό ΚΑΡΥΔΙ) ΠΑΤΕΡΑΣ

Από την Ακρόπολη της Αρχαίας Ερένειας

Το βουνό Κέρατα στην αρχαία εποχή άνηκε στη Μεγαρίδα χώρα. Σήμερα ονομάζεται Πατέρας και καλύπτει μια αρκετά εκτεταμένη περιοχή στο βορειοδυτικό άκρο της Αττικής, που ξεκινά στα βόρεια από το χωριό Οινόη και φτάνει στα δυτικά ως το αρχαίο λιμάνι και κώμη Πάνορμος, στη σημερινή  Ψάθα, η οποία απέχει από την Αθήνα 65 χιλιόμετρα. Δηλαδή βρίσκεται στο ΒΔ άκρο του Νομού Αττικής, βόρεια από τα Μέγαρα και σε απόσταση 12χλμ. (ευθεία) ενώ από την Αθήνα απέχει σε ευθεία γραμμή 39χλμ.

Η ψηλότερη κορφή (Καρύδι) του βουνού μόλις που αγγίζει τα 1.132 μέτρα ύψος, ωστόσο και μετά από την πυρκαγιά του 1985 παρουσιάζει πάλι πυκνή δασοκάλυψη με κυρίαρχο είδος τη χαλέπιο πεύκη στα χαμηλά και στα ψηλότερα μέρη κάποια εναπομείναντα έλατα.

Τη σύγχρονη ονομασία του αρχαίου βουνού ‘’ΚΕΡΑΤΑ’’ ή ‘’ΚΑΡΥΔΙ’’, τη συναντάμε σαν ‘’βουνό Πατέρα’’ και εμφανίστηκε στα τέλη του 19^ου αι. μ.Χ. από τον Ίων Δραγούμη διότι Πατέρας λεγόταν ο ιδιοκτήτης της περιοχής των μεταλλείων στη Λάκκα Πατέρα. Η Λάκκα Πατέρα είναι η μεγάλη Λάκκα – οροπέδιο βόρεια των κορυφών 1091μ. –Κορυφή Πατέρα- και 1020μ. -Κορυφή Πρ. Ηλία- του συγκεκριμένου βουνού όπου και βρίσκονται τα παλιά μεταλλεία.  

Η αρχαία ονομασία του βουνού Πατέρα (εάν όντως υπήρχε) μας είναι πραγματικά  άγνωστη. Πρώτος ο γεωγράφος Στράβων 1^ος αι. π.Χ. (Θ-Ι,8) ονομάζει ‘’Όνεια Όρη’’ τη περιοχή από τις Σκειρωνίδες Πέτρες έως και τον Κιθαιρώνα: ‘’…τα καλούμενα Όνεια όρη ράχις τις μηκυνομένη μεν από των Σκειρωνίδων πετρών επί την Βοιωτίαν και τον Κιθαιρώνα, διειργούσα δε την κατά Νισαίαν θάλατταν από τας Παγάς Αλκυονίδος προσαγορευομένοις…’’. Ο Παυσανίας 2ος αι. μ.Χ. στα ΑΤΤΙΚΑ -44,4- ονομάζει όλη την περιοχή ‘’Ορεινή της Μεγαρίδας’’. Ο χαρτογράφος Ch. Larie στο χάρτη του ‘’GRECE MODERNE’’ του 1827, αναγράφει M. Karedi (βουνό Καρύδι). Ενώ ο Ίων Δραγούμης που επισκέφθηκε τα Μέγαρα και την περιοχή των μεταλλείων στη μεγάλη Λάκκα του Πατέρα το 1894, είναι εκείνος που αναφέρει ΠΡΩΤΟΣ το βουνό ‘’Πατέρα’’ (Φύλλα Ημερολογίου – Αθήνα, Ερμής 1988 σ. 191 – 213). Καθώς ο γεωλογικός  χάρτης (την ίδια περίπου εποχή με την επίσκεψη του Δραγούμη) του 1899 ‘’ΤΑ ΠΟΤΙΜΑ ΥΔΑΤΑ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ’’ του Κ. Μητσόπουλου αναφέρει το βουνό ως: ‘’Όρος Καρύδι’’.

Στην αρχαία Ελλάδα (κλασική εποχή) στην περιοχή της ‘’Ορεινής Μεγαρίδας’’ αναφέρεται από τον Παυσανία (Ι:44,5) η πόλις Ερένεια όπου η θέση της ταυτίζεται με την περιοχή του Αγ. Γεωργίου που είναι στη βόρεια πλευρά της ψηλότερης κορυφής –ΚΑΡΥΔΙ- του βουνού στην κοιλάδα που σχηματίζεται μεταξύ του κύριου όγκου του Πατέρα και του άλλου σκέλους του, του Μακρυνόρους. Καθώς νότια του Αγ. Γεωργίου σε ύψος 700μ. βρίσκονται τα ερείπια των τριών διαδοχικών τειχών της Ακρόπολης της Ερένειας. Το νοτιότερο τείχος (προς το βουνό), πάχους 3μ. σώζεται σε μήκος 150μ. και σε ύψος 2-3μ. όπως και οι βάσεις των 3 πύργων του (διαμέτρου 6μ.)

Στην παραλία της Ψάθας (βόρεια της ράχης Βέρδα) και στην αρχαία Πάνορμο υπάρχουν αρκετά υπόσκαπτα σπήλαια που εικάζεται ότι είναι ρωμαϊκοί τάφοι στο τέλος της παραλίας προς τη χερσόνησο του Μύτικα. Εκεί υπάρχουν και τα ερείπια του Πύργου που φίλαγε το αρχαίο λιμάνι της Πάνορμου. 

Υ.Γ. 

Η έρευνα για τα βουνά της Μεγαρίδας συνεχίζεται και στο μέλλον θα ανεβούν κι άλλα  

ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΗΜΑ ΤΩΝ ΜΕΓΑΡΕΩΝ ΚΑΙ Ο ΑΝΤΙΓΟΝΟΣ ΓΟΝΑΤΑΣ

Οι αρχαίοι Έλληνες υπήρξαν πρωτοπόροι σε κάθε τομέα του πολιτισμού. Μοιραία λοιπόν δεν θα μπορούσαν να υστερήσουν και στην πολεμική τεχνολογία. Έτσι ένα σημαντικό πολεμικό κι έξυπνο πρωτοπόρο ΣΤΡΑΤΗΓΗΜΑ μας παρουσιάζει ο Μακεδόνας, στρατιωτικός ιστορικός, Πολύαινος (2^ος αιών π.Χ.) που εφεύραν οι Μεγαρείς για να αναχαιτίσουν τη πολιορκία του Αντίγονου Γονατά και τα κατάφεραν.

Οι Μεγαρείς πολιορκήθηκαν κατά τη διάρκεια του Χρεμωνιδίου πολέμου(267-261 π.Χ.) από τα στρατεύματα του βασιλιά της Μακεδονίας Αντιγόνου Γονατά. Ο Αντίγονος Γονατάς,

όπως και ο Πολυσπέρχων το 318 π. Χ. στη Μεγαλόπολη, χρησιμοποίησε  ελέφαντες  ως  ζωντανούς πολιορκητικούς κριούς για την κατακρύμνηση των πυλών της πόλης/κράτος των Μεγαρέων.

Οι Μεγαρείς άλειψαν χοίρους με πίσσα, άνοιξαν τις πύλες και τους έβαλαν φωτιά. Τα άτυχα ζώα, καιγόμενα ζωντανά, εξέβαλαν φρικτές κραυγές και άρχισαν να τρέχουν σαν τρελά. Οι ελέφαντες του Αντιγόνου, τρομοκρατήθηκαν με τη σειρά τους από τις φωνές και τις φλόγες ώστε τράπηκαν σε άτακτο φυγή, ποδοπατώντας σχεδόν όλους τους στρατιώτες του. Ύστερα από αυτό ο Αντίγονος κατασκεύασε ειδική αλέα, εντός της οποίας μαζί με τους ελέφαντες τοποθέτησε και χοίρους, έτσι οι πρώτοι να συνηθίσουν στις φωνές και στην οσμή των δεύτερων.

Ωστόσο δεν κατόρθωσε να εμποδίσει την Αχαϊκή Συμπολιτεία να ενισχύσει της θέσεις της και να προσαρτήσει Τη Μεγαρίδα χώρα μαζί με την Κόρινθο και της στρατιωτικής σημασίας ακροπόλεις τους. Ο Αντίγονος Γονατάς πέθανε ένα ή δύο χρόνια αργότερα (240 ή 239 π.Χ.) χωρίς να μπορέσει ουσιαστικά να ανακαταλάβει τα Μέγαρα και τη Κόρινθο, παρά την τεράστια ζημιά που είχε κάνει.

Το ίδιο τέχνασμα του συγχρωτισμού έπρατταν αργότερα όλοι οι βασιλείς των ελληνιστικών βασιλείων, τοποθετώντας τους ελέφαντες, χοίρους και τα άλογα του ιππικού μαζί, ώστε έτσι τα δεύτερα να πάψουν να φοβούνται τους ελέφαντες. Επίσης, χοίρους λέγεται ότι χρησιμοποίησαν και οι Ρωμαίοι κατά του Πύρρου, με λιγότερο λαμπρά αποτελέσματα από εκείνα των Μεγαρέων. 

Βιβλιογραφία:

Πολύαινος, "Στρατηγήματα" 4.6.3

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΑΡΥΚΑΣ. "Μυστικά όπλα των Ελλήνων (Από την Σφενδόνη στο Υγρό Πυρ) " Κεφ. Πρώτο:  Βιολογικά, χημικά και έμβια άπλα.

Ηλεκτρονική πηγή:

http://www.scribd.com/doc/117789186/%CE%9C%CE%A5%CE%A3%CE%A4%CE%99%CE%9A%CE%91-%CE%9F%CE%A0%CE%9B%CE%91-%CE%95%CE%9B%CE%9B%CE%97%CE%9D%CE%A9%CE%9D#scribd

ΦΑΛΕΑΣ. ΝΟΜΟΘΕΤΗΣ, ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ (Μέρος 2ο - τελευταίο)

Από την αρχαία ιστορία της Χαλκηδόνας, στα ασιατικά παράλια του Βοσπόρου,τίποτα δεν υφίσταται, εκτός από τμήμα παραλιακού τείχους και κάποιοι τάφοι που βρέθηκαν σε ανασκαφές οικοδομών και κατά την διάνοιξη της σιδηροδρομικής γραμμής.

Πηγή εικόνας: http://www.agelioforos.gr/default.asp?pid=7&ct=1&artid=72935

Στελ. Γκίνης: Ο Φαλέας υπήρξε ένας φιλόσοφος που κουβαλούσε στο DNA του πολλά από τα  στοιχεία, εκείνων των συνεπιδρώντων κοινωνικών παραγόντων που αποτέλεσαν στη κλασική εποχή, την αρχαία πόλη - κράτος των Μεγάρων. Δηλαδή, είχε επηρεαστεί από τον σύνδεσμο των γραπτών και άγραφων, θεϊκών είτε ανθρώπινων, νόμων Δικαίου που δημιουργούσαν τη συλλογική συνείδηση των Μεγαρέων, η έκφραση της οποίας συνιστούσε τον πολιτισμό της πόλης – κράτους των Μεγάρων.

Τον 6^ο αιώνα και τον 5^ο αιώνα π.Χ. είχαμε ένα καθεστώς με συχνές πολιτικές αναταράξεις στο κράτος των Μεγάρων –μεταξύ ευγενών και λαϊκών τάξεων- για την γαιοκτησία. Όπου συνοδεύτηκε από σημαντικές μεταβολές στο περιεχόμενο, τη σύνθεση, τη λειτουργία, το ρόλο και τη μορφή της πόλης, διαμορφώνοντας άμεσα και το περιβάλλον υπό της φιλοσοφίας του μέτρου. Έτσι, αναγνωρίζουμε στο έργο του νομοθέτη, πολιτικού και φιλοσόφου Φαλέα την ιστορική μνήμη και μελέτη αυτής, του τόπου καταγωγής του. Ώστε νομοθετεί στην Χαλκηδόνα την πειθαρχία της φύσης στο πλαίσιο της διαλεκτικής σχέσης και αλληλεξάρτησης μεταξύ του περιβάλλοντος, του ανθρώπου, του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού. Αναμφίβολα, έτσι θεμελιωμένα κατά τις Μεγαρικές πολιτικοκοινωνικές αρχές.

Ερωτ.: Θα μπορούσαμε να πούμε πως ο Φαλέας, κατά κάποιο τρόπο, αντέγραψε την κοινωνικοοικονομική οργάνωση των Μεγάρων;

Στελ. Γκίνης: Κατά κάποιο τρόπο, ναι. Όμως στην αποικία της Χαλκηδόνας και στο νομοθετικό πλαίσιο της καινούργιας πόλις, προσπάθησε να είναι δίκαιος ως προς την κατανομή της γης και του πλούτου διότι η βάση της οικονομίας εξακολουθούσε να είναι αγροτική.  Απέφυγε σαφέστατα τις ταξικές διαφορές και τις όποιες επαναστάσεις γεννούνται από αυτές. Επίσης, εξέλιξε την φιλολαϊκή κοινωνικοπολιτική με το να προωθεί τους γάμους ανάμεσα στους πλουσίους και τους φτωχούς πολίτες.  

Τούτη λοιπόν η νέα ριζοσπαστική πολιτική του πρόδρομου του σοσιαλισμού, έφερνε τη συμφιλίωση του ανθρώπου με τη μοίρα του μέσα από την υποταγή στους απαρασάλευτους νόμους της φύσης, της ιδέας του Φυσικού Δικαίου που στηρίζεται στη διαχρονική και αμετάβλητη λογική του ανθρώπου και της φύσης.

Ερωτ.: Ωστόσο, παρά τη φιλολαϊκή νομοθετική και τους νόμους της φύσης με την πολιτική του Φαλέα και πιθανόν των διαθέσιμων αγαθών στη Χαλκηδόνα, δεν μπόρεσε η πόλις –κράτος να ‘’μακροημερεύσει’’.

Στελ. Γκίνης: Η γεωστρατηγική της θέση ειδικότερα μετά την κατάκτησή της από τους Πέρσες επί Δαρείου και τον σημαντικό ρόλο στον μετέπειτα Πελοποννησιακό πόλεμο, ανάγκασαν την πόλη να ταλαντευτεί αρκετές φορές μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης σε άκαρπες και οδυνηρές συμμαχίες, όπου και περιήλθε τελικά σε παρακμή.

Ερωτ.:  Η αρχαία Χαλκηδόνα μπορεί να μην ‘’άνθισε’’, όμως, το νομοθετικό φιλολαϊκό πολίτευμα του Φαλέα επέζησε των αιώνων!    

Στελ. Γκίνης: Μάλιστα και σαν παράδειγμα είναι ο Καρλ Μαρξ που έχει αντιγράψει κατά ένα μεγάλο μέρος την φιλοσοφία του αρχαίου Μεγαρέα νομοθέτη και πολιτικού Φαλέα! Ο Κ. Μαρξ είχε διαβάσει αρχαίους Έλληνες. Απόδειξη αυτού, είναι το διδακτορικό του που είχε ως θέμα τις σκέψεις του Επίκουρου και του Δημόκριτου . Ευτυχώς, πάλι που ο Αριστοτέλης έχει διασώσει τα βασικά χαρακτηριστικά του πολιτεύματος του Φαλέα, όπως την ισότητα περιουσιών, παιδείας κτλ.

                                                                       ΤΕΛΟΣ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΜΕΓΑΡΙΚΩΝ ΑΓΑΛΜΑΤΩΝ

Το σημαντικότατο Μεγαρικό άγαλμα της Νίκης που Βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.

Πηγή εικόνας: http://www.eie.gr/archaeologia/gr/layout/images/02/126.jpg

Κορυφαίοι σύγχρονοι αρχαιολόγοι εκδίδουν βιβλία για τα Μεγαρικά αγάλματα και ΤΟΝΙΖΟΥΝ ότι θα πρέπει να ΜΕΤΑΦΕΡΘΟΥΝ  (από το Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας  τουλάχιστον, τα δύο εξαίρετα Μεγαρικά αγάλματα που κοσμούν της αίθουσές του), εκεί που ουσιαστικά ανήκουν, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μεγάρων.

1^ον. Το άγαλμα της Νίκης.

2^ον . Το άγαλμα της Αίγινας.

Τα αγάλματα βρέθηκαν σε ανασκαφές της πόλεως των Μεγάρων σε μία εποχή που δεν υπήρχε στη πόλη Μουσείο για να στεγαστούν. Σήμερα, όμως, που λειτουργεί το σύγχρονο Μεγαρικό Αρχαιολογικό Μουσείο σε Δημόσιο κτίριο που έχει παραχωρήσει ο Δήμος Μεγαρέων θα πρέπει να ζητηθεί ‘’άμεσα’’ η επιστροφή των αγαλμάτων στη κοιτίδα τους.

Είναι πλέον καιρός να έρθει στην ιστορική παγκόσμια θέση η περίλαμπρη πόλη των Μεγάρων!

Η Μεγαρίδα, η πόλις - κράτος των Μεγάρων, έγραψε τις δικές της λαμπρές σελίδες στο παγκόσμιο βιβλίο της ιστορίας. Σήμερα, άγνωστο γιατί, είναι μια σχεδόν ταπεινή επαρχιακή πόλη που ελάχιστα έχει να παρουσιάσει από το παρελθόν της…

Δεν της αξίζει αυτή η ιστορική απομόνωση, δεν της πρέπει! Πρέπει να αφυπνιστούν όλοι οι Μεγαρείς, ιδιαίτερα οι Αρχές του Δήμου και να διεκδικήσουν τα αυτονόητα.

Επίσης μπορούμε και εμείς (οι κοινοί), μέσω συλλογής υπογραφών να απαιτήσουμε την επιστροφή στα Μέγαρα των αγαλμάτων.

‘’Τιμώντας το παρελθόν εξουσιάζεις το μέλλον’’ Πλούταρχος.         

    

Στις 21/12/2010, στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Μεγάρων παρουσίασε το βιβλίο του ‘’ΜΕΓΑΡΙΚΑ’’ ένας σημαντικότατος καθηγητής Αρχαιολογίας και ένας από τους κορυφαίους αρχαιολόγους μας ο κ. Γιώργος Δεσπίνης. ( Για να παρακολουθήσετε την ομιλία για την παρουσίαση που έκανε στον κ Δεσπίνη και το βιβλίο του, ο Μεγαρέας αρχαιολόγος του Υπ. Πολ. κ. Ανδρέας Βόρδος, πατήστε στον ηλεκτρονικό σύνδεσμο που θα σας κατευθύνει στην επίσημη σελίδα του Δήμου Μεγαρέων, όπου υπάρχει εκτενές άρθρο.    http://www.megara.gr/Articles.aspx?LangID=1&EntityID=e5df18bd-0408-41a6-98aa-5fb52044fbe5 )

Μέρος του άρθρου από την επίσημη διαδικτυακή σελίδα του Δήμου Μεγαρέων για την ομιλία του κ. Δεσπίνη: ‘’Ο κ. Δεσπίνης στη συνέχεια αναφέρθηκε στα αγάλματα και στα ανάγλυφα που μελέτησε επαινώντας την Δημοτική Βιβλιοθήκη Μεγάρων για την πρωτοβουλία της να εκδώσει το βιβλίο αυτό και προέτρεψε τους Μεγαρείς να ζητήσουν από τις Εφορείες Αρχαιοτήτων, την μεταφορά των δύο σημαντικών αγαλμάτων στα Μέγαρα, της Νίκης που στεγάζεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών και του αγάλματος της Αίγινας, κα.

Στο εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο ¨ΜΕΓΑΡΙΚΑ¨ , ο καθηγητής συνδέει τα γλυπτά με τα πρόσωπα που έπαιξαν ρόλο από κάθε πλευρά στην πορεία τους μέσα στο χρόνο. Όπως για παράδειγμα η αναφορά του στα αγάλματα που βρίσκονταν στον μαντρότοιχο της οικία του συμπολίτη Χρήστου Νικολάου, τα οποία η οικογένειά του υπερασπίστηκε στο παρελθόν όταν στην κατοχή οι κατακτητές επιχείρησαν να τα λεηλατήσουν. Η σπουδαία αυτή έκδοση για την Ιστορία της πόλης μας αποτελεί και ένα σημαντικότατο υλικό για τους μελλοντικούς ερευνητές.’’

ΟΙ ΔΙΔΑΧΕΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ (Μέρος 11ον )

Η Νικαρέτη, τρίτο τέταρτο του 4ου αιώνα π.Χ. Μουσείο Βερολίνου.

Πηγή: http://www.flickr.com/photos/24729615@N00/sets/72157629606697568/detail/?page=6

Είναι γνωστό ότι η Αρχαία Ελλάδα τοποθέτησε τα θεμέλια των μαθηματικών Επιστημών και ειδικά στον τομέα της Γεωμετρίας και της Λογικής. Η εκπαίδευση των μαθηματικών στην αρχαία Ελλάδα αναπτύχτηκε ουσιαστικά ώστε αυτά να εφαρμοσθούν στην γεωργία, μηχανική, πολεμική τέχνη, αστρονομία, γεωδαισία. Αναπτυχθήκανε όμως πρώτιστος έτσι, για να αποτελέσουν προϊόν της ανθρώπινης σκέψης και χρησιμοποιηθήκανε κατά κόρον στην δομημένη λογική και την φιλοσοφία. 

Τα έργα των αρχαίων Ελλήνων μαθηματικών, όσα βέβαια διασώθηκαν, αποτέλεσαν την βάση για την πιο πέρα εξέλιξη των μαθηματικών Επιστημών και της κβαντικής επιστήμης. Ονόματα όπως Θαλής, Πυθαγόρας, Ευκλείδης , Αρχιμήδης έγιναν αντικείμενο μελέτης της ιστορίας των μαθηματικών.

Θα ανατρέξουμε στο παρελθόν της Μεγαρικής Σχολής για αναζητήσουμε τις πηγές που δημιούργησαν τα δικά της θεμέλια ώστε να αναπτυχθεί επάνω τους η ευκλείδεια τέχνη της Φιλοσοφία και της Τυπικής Λογικής.

Ο σημαντικότερος Πυθαγόρειος μετά τον θάνατο του Πυθαγόρα ήταν βέβαια ο Αρχύτας ο Ταραντίνος. Και η πιο σημαντική από τις άλλες Σχολές που επηρεάστηκαν από τον Πυθαγόρα, ήταν η Ελεατική Σχολή με ιδρυτή της τον Παρμενίδη και συνεχιστή τον μαθητή του τον Ζήνωνα που ασχολήθηκε και με τα μαθηματικά. Ο Ζήνων ο Ελεάτης, αφιέρωσε όλη την ενέργειά του για να επεξηγήσει και να εξελίξει το φιλοσοφικό σύστημα του Παρμενίδη που εκπήγαζε από τους Πυθαγορείους. Επίσης, ο Ζήνων απέδειξε πως η κοινή αντίληψη της πραγματικότητας οδηγεί σε παράδοξα και οξύμωρα. Με τα παράδοξα του Ζήνωνα ασχολήθηκαν στο παρελθόν αλλά και συνεχίζουν να ασχολούνται μέχρι και τις μέρες μας μεγάλοι μαθηματικοί και κβαντικοί επιστήμονες(1) όπως επίσης και φιλόσοφοι. Διάσημο είναι πλέον το εξής παράδοξο του Ζήνωνα: ‘’Αν έχουμε έναν αγώνα δρόμου μεταξύ του Αχιλλέα και μιας χελώνας, και η χελώνα ξεκινήσει με προβάδισμα, για παράδειγμα, ενός σταδίου, ο Αχιλλέας (που ήταν ο καλύτερος δρομέας της μυθολογίας), δεν θα μπορέσει ποτέ να φτάσει τη χελώνα. Αν θεωρήσουμε ότι ο Αχιλλέας είναι 100 φορές πιο γρήγορος από τη χελώνα, τότε όταν ο Αχιλλέας θα έχει διανύσει ένα στάδιο, η χελώνα θα έχει διανύσει ένα στάδιο και ένα εκατοστό του σταδίου. Όταν ο Αχιλλέας διανύσει ένα στάδιο και ένα εκατοστό του σταδίου, η χελώνα θα έχει διανύσει ένα στάδιο και ένα εκατοστό και ένα εκατοστό του εκατοστού του σταδίου κ.ο.κ...Επομένως η χελώνα πάντα θα προπορεύεται και ο Αχιλλέας δεν θα μπορεί να την φτάσει’’.

Ο Μεγαρέας Ευκλείδης (ιδρυτής της Μεγαρικής Σχολής 4ος αιώνας π.Χ.), είναι γνωστό ότι μαθήτευσε την Ελεατική φιλοσοφική γνώση, άλλωστε είναι εκείνος ο φιλόσοφος που πρώτος κυριολεκτικά σύζευξε την προσωκρατική σκέψη (Πυθαγόρα- Παρμενίδη - Ζήνωνα), με την μετέπειτα φιλοσοφία του Σωκράτη. Ο Ευκλείδης στη Μεγαρική Σχολή -εκτός από την φιλοσοφική αρχή των Πυθαγόρα, Παρμενίδη και Ζήνωνα που δίδαξαν: ότι ο κόσμος των αισθήσεων είναι μια ψευδαίσθηση επειδή αποτελείται από κίνηση και πολλαπλότητα-(2), έθεσε τα θεμέλια της ‘’Τυπικής Λογικής’’. Δηλαδή, εκείνον τον τομέα στα μαθηματικά που ασχολείται για την διάκριση από τη Φυσική Λογική. Καθώς ο εκπαιδευτικός νόμος της ‘’αντιθετοαντιστροφής’’ με τη ρητή μορφή του εκπηγάζει κύρια από την περίφημη πρακτική της διαλεκτικής τέχνης των Μεγαρικών, όπου είναι σε θέση να απορρίπτει κάποιος τις προτάσεις ενός αντιπάλου συνομιλητή. Έτσι, η διαλεκτική τέχνη της φιλοσοφία που προσέθεσε τον τύπο της ‘’αντιθετοαντιστροφής’’  στα μαθηματικά, ανήκει δικαιωματικά στη Μεγαρική Σχολή!    

Είναι λοιπόν πασιφανές ότι οι μαθητές της Μεγαρικής Σχολής διδάσκονταν αυτά τα μαθηματικά που σήμερα ονομάζονται ‘’προτασιακού λογισμού’’.  Καθώς η εκπαίδευση τούτη περιστρέφεται γύρω από τις έννοιες ΣΥΖΕΥΞΗΣ, ΔΙΑΖΕΥΞΗΣ, ΑΡΝΗΣΗΣ και ΣΥΝΕΠΑΓΩΓΗΣ.

Δηλαδή, καθώς μια σύνθετη πρόταση αποτελείται από δύο απλές προτάσεις που ενώνονται με ένα σύνδεσμο. Αν ο σύνδεσμος είναι ‘’και’’ η σύνθετη πρόταση ονομάζεται σύζευξη. Ενώ εάν ο σύνδεσμος είναι ‘’ή’’ η σύνθετη πρόταση ονομάζεται διάζευξη. 

Μια σύζευξη είναι αληθής εάν και μόνο οι δύο προτάσεις είναι αληθείς. Εάν όμως η μία είτε η άλλη πρόταση είναι ψευδής ή και οι δύο είναι ψευδής, τότε η σύζευξη είναι ψευδή και ούτως καθ’ εξής.

Συνεχίζεται…

Σημειώσεις:

1. To κβαντικό παράδοξο του Ζήνωνα έχει να κάνει με την κατάρρευση της κυματοσυνάρτησης και προτάθηκε το 1977 από τους Misra και Sudarshan. Η βασική ιδέα έγκειται στο παρακάτω πείραμα:

Έστω ότι έχουμε ένα ασταθές σύστημα το οποίο βρίσκεται στην διεγερμένη κατάσταση Ψ2, και το οποίο πρόκειται να μεταβεί φυσικά στη θεμελιώδη κατάσταση, μετά από χρόνo Τ . Για χρόνους μικρότερους του χρόνου Τ , η πιθανότητα μετάβασης στη θεμελιώδη κατάσταση είναι:

             t
P1,2 =   -
           T

ενώ η πιθανότητα το σύστημα να βρίσκεται ακόμη στην διεγερμένη κατάσταση Ψ2, μετά από χρόνοΤ , είναι:

                    t
P2 (t) = 1  - -
                   T

Εάν μετά τη μέτρηση βρούμε ότι το σύστημα είναι όντως στην κατάσταση Ψ2, τότε σύμφωνα με την αρχή του φιλτραρίσματος η κατάσταση του συστήματος θα είναι πάλι η κατάστασηΨ2, Έτσι, αν επαναλάβουμε τη μέτρηση μετά από χρόνο 2t, η πιθανότητα να βρούμε το σύστημα πάλι στην κατάσταση Ψ2, είναι τώρα
                    2t

P2 (t) = 1  - -
                   T

Δηλαδή η πιθανότητα ολοένα και μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, όπως και θα έπρεπε να συμβαίνει. Το παράδοξο εμφανίζεται όταν επαναλάβουμε το πείραμα κάνοντας πολλές μετρήσεις ανά μικρά χρονικά διαστήματα. Για πολύ μικρούς χρόνους, η πιθανότητα μετάβασης στη θεμελιώδη κατάσταση είναι ανάλογη του t2
P2,1= at2 
Επαναλαμβάνοντας λοιπόν το πείραμα, από t=O μέχρι t =T , δηλαδή παίρνοντας μετρήσεις σε χρόνους T/n, 2T/n,...T, η πιθανότητα το σύστημα να βρίσκεται στην κατάσταση Ψ2 είναι περίπου
         a
1-- -  T2
         t

Παίρνοντας το όριο n-00 , η πιθανότητα πηγαίνει προς τη μονάδα. Αυτό είναι και το παράδοξο. Ένα ασταθές σύστημα το οποίο παρατηρείται συνεχώς, δεν αποδιεγείρεται ποτέ!

Το κβαντικό παράδοξο του Ζήνωνα έχει να κάνει με την γενικότερη ερμηνεία της κβαντικής μηχανικής, καθώς και με τον ρόλο που διαδραματίζει η μέτρηση στην κβαντική θεωρία. (Πηγή: David J. Griffiths, Introduction to Quantum Mechanics.)

2. Το ‘’Πραγματικό Όν’’ είναι απολύτως ένα και δεν υπάρχει πολλαπλότητα σε αυτό. Είναι στατικό και αμετάβλητο. Η κοινή λογική λέει πως υπάρχει και κίνηση και πολλαπλότητα. Αυτή ήταν βέβαια και η Πυθαγόρεια αντίληψη της πραγματικότητας ενάντια στην οποία επιχειρηματολογούσε ο Ζήνωνας)

Βιβλιογραφία:

Μετζενιώτης, Διονύσης: «Τα παράδοξα του Ζήνωνα. Συμβολή σε μιαν ατέλειωτη συζήτηση». Εποπτεία 90. Σελ. 469-478. 1984.

David J. Griffiths, Introduction to Quantum Mechanics.

Ηλεκτρονικές πηγές:

http://dspace.lib.uom.gr/bitstream/2159/3941/1/gagatsis_p83-p117_1990.pdf

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%96%CE%AE%CE%BD%CF%89%CE%BD_%CE%BF_%CE%95%CE%BB%CE%B5%CE%AC%CF%84%CE%B7%CF%82

http://www.e-fungus.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=295:womeninmaths&catid=45:ancient-greece&Itemid=62

http://www.mathsforyou.gr/

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CF%8D%CF%84%CE%B1%CF%82_%CE%BF_%CE%A4%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%82

http://www.mathsforyou.gr/arthra/mathimatika_stin_arhaia_ellada.htm

Ο ΧΟΡΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΤΑΣ

Πηγή εικόνας: http://www.europeana.eu

Ο Μεγαρέας κ. Στέλιος Γκίνης (ομότιμος καθηγητής μετεωρολογίας, πρόεδρος της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Μεγάρων, συγγραφέας, αρθρογράφος και μελετητής - ερευνητής της Μεγαρικής ιστορίας) μας κατέθεσε μια επιπλέον άποψη για τον πανάρχαιο χορό που χορεύουν οι γυναίκες των Μεγάρων κάθε Τρίτη, μετά τη Κυριακή του Πάσχα.

Η σημερινή ονομασία αυτού του χορού είναι: Χορός της Τράτας. Διότι καθώς χορεύουν οι γυναίκες κάνουν κυκλικές κινήσεις και που κατά τη λαογραφία, πιστεύεται ότι μιμούνται τα καΐκια ‘’ τις τράτες’’ όταν ψαρεύουν. Ο κ. Γκίνης παρουσιάζει μια σημαντική απόκλιση από την σημερινή ονομασία του χορού και παρουσιάζει μια άλλη διάσταση ως προς το όνομα αλλά και την ιστορικότητα του χορού. Αναφέρει ότι ο χορός ονομαζόταν ΤΡΙΤΑΣ την αρχαία εποχή και η παραφορά (σύνηθες φαινόμενο), με τη πάροδο του χρόνου, του έδωσε την ονομασία "τράτα".

Σε προσωπική συζήτηση (εν είδει συνέντευξης) μαζί του ανέφερε τα εξής:

Ερώτ.: Κ. Γκίνη, η μακροχρόνια έρευνά σας στην Μεγαρική ιστορία και η έκδοση βιβλίων όπου ομολογουμένως έριξαν επιπλέων φώς. Ώστε έτσι, να ξαναανακαλύψουμε πολλές από τις διαδρομές που συνδέουν τις παραδόσεις που έφθασαν έως τις ημέρες μας, με την πανάρχαια Μεγαρική ιστορία. Θα θέλαμε να μας μιλήσετε για τον χορό της Τράτας.

Στέλ. Γκίνης: ‘’Ο χορός της τράτας ,σήμερα χορεύεται κάθε Τρίτη του Πάσχα όπως και στα προ Χριστού χρόνια .’’

Ερω.: Είναι ο αρχαίος χορός Ορμός;

Στέλ. Γκίνης:  Είναι σαφέστατα μία από τις αρχαίες μορφές τελετουργικής επικοινωνίας προς τη χορική δραστηριότητα των γυναικών. Δηλαδή, ο ρυθμός και η κίνηση του αυτού αρχαίου χορού απεικονίζουν με ‘’μιμητικό’’ τρόπο την εμφάνιση, τη συμπεριφορά και την έκφραση των γυναικών καθώς τις οδηγεί στις πιο κατάλληλες μορφές λατρείας ως προς τη φύση, το σύμπαν, τον κύκλο των εποχών του χρόνου. Ο Πλάτων αναφέρει ότι οι θεοί εφηύραν το χορό εξαιτίας της χαράς που προσφέρει μέσα από αυτό το είδος της λατρείας. Ο χορός ως ιδέα διαθέτει μια επικοινωνία με τη φύση, η οποία βρίσκεται σε απόλυτη αρμονία με την ομαδική μορφή του. Συνεπώς ήταν η ευκαιρία του κύκλου για ομαδική λατρεία και του ατόμου για παράθεση των καλύτερων λατρευτικών ικανοτήτων του.

Ερω.: Και ο χορός της Τράτας;

Στέλ. Γκίνης:   Ήταν ο χορός της Τρίτης του φεγγαριού της Άνοιξης, δηλαδή, μετά την ισημερία, όπως και σήμερα το Πάσχα.

Ερω.: Ο αρχαίος χορός, θέλετε να πείτε, πως συνδυάζονταν/εξαρτιόταν με την τρίτη φάση του ανοιξιάτικου φεγγαριού;

Στέλ. Γκίνης: Μάλιστα, άλλωστε η ονομασία του αρχαίου αυτού χορού ήταν χορός της ΤΡΙΤΑΣ, δηλαδή της τρίτης . Τον χόρευαν γυναίκες όπως και τώρα και δεν έχει καμιά σχέση με την τράτα. Αν είχε θα ήταν αντρικός χορός.

Ο ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ ΣΤΙΛΠΩΝ

Ο Στίλπων ήταν διακεκριμένος αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος, που γεννήθηκε στα Μέγαρα το 360 π.Χ. και πέθανε το 280 π.Χ., 80 χρονών. Κατά πάσα πιθανότητα υπήρξε μαθητής των δύο μαθητών του Ευκλείδη, του Ιχθύα και του Θρασύμαχου του Κορίνθιου όπως αναφέρει ο Ηρακλείδης.

Για το πόσο είχε εντρυφήσει και υψώσει την επιστήμη της Διαλεκτικής φιλοσοφίας του, ώστε ο Φίλιππος ο Μεγαρικός να αναφέρει επί λέξει τα εξής: ‘’Παρὰ μὲν γὰρ Θεοφράστου Μητρόδωρον τὸν θεωρηματικὸν καὶ Τιμαγόραν τὸν Γελῶον ἀπέσπασεν, παρ' Ἀριστοτέλους δὲ τοῦ Κυρηναϊκοῦ Κλείταρχον καὶ Σιμμίαν· ἀπὸ δὲ τῶν διαλεκτικῶν Παιώνειον μὲν ἀπ' Ἀριστείδου, Δίφιλον δὲ τὸν Βοσποριανὸν Εὐφάντου καὶ Μύρμηκα τὸν Ἐξαινέτου παραγενομένους ὡς ἐλέγξοντας ἀμφοτέρους ζηλως ἔσχε.’’ Δηλαδή: ‘’Από τον Θεόφραστο απέσπασε τον Μητρόδωρο τον θεωρητικό και τον Τιμαγόρα από τη Γέλα. Από τον Αριστοτέλη τον Κυρηναϊκό, τον Κλείταρχο και τον Σιμμία. Από τους διαλεκτικούς, απέσπασε τον Παιώνειο από τον Αριστείδη, ενώ τον Δίφιλο τον Βοσποριανό του Ευφάντου και τον Μύρμηκα του Εξαινέτου, που πήγαν για να τον αντικρούσουν, τους έκανε φανατικούς οπαδούς του.’’

Αναφέρεται επίσης πως τόσο προκαλούσε την προσοχή του κόσμου στην Αθήνα (η στάση ζωής του φιλοσόφου), ώστε έβγαιναν από τα εργαστήρια για να τον δουν. Όταν κάποιος του είπε: ‘’Στίλπων, σε περιεργάζο­νται σαν θηρίο’’, ο φιλόσοφος του απάντησε: ‘’Όχι, σαν άνθρωπο αληθινό’’. 

Ο Στίλπων υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους και διακεκριμένους φιλοσόφους της Μεγαρικής Σχολής και εκείνος που θεωρείτε ότι την ανάγαγε σε ‘’διαλεκτική’’. Καθώς ήταν γνωστός για τις εύστοχες διαλεκτικές απαντήσεις αλλά και την τήρηση στην αυστηρότητα των ηθών, την αφιλοκέρδεια και την αξιοπρέπειά του. Σύμφωνα βέβαια με τη γραμμή της Μεγαρικής Σχολής ο Στίλπωνας δεχόταν ένα ον, το ακίνητο και απόλυτο ώστε αρνούνταν την πολλαπλότητα των όντων. Επίσης αναιρούσε και τα είδη, δηλαδή το ενδιάμεσο ανάμεσα στο απόλυτο ον και το επιμέρους ον. Καθώς όμως με την άρνηση των ειδών ο φιλόσοφος αρνούνταν και τα άτομα, γιατί γι’ αυτόν το ον είναι αδιαίρετο, αγέννητο και αθάνατο. Το ανώτατο αγαθό γι’ αυτόν είναι η απάθεια.
Αξιομνημόνευτοι μαθητές του υπήρξαν ο Ζήνων ο Κυτιεύς, ιδρυτής του Στωικισμού, η μαθηματικός Νικαρέτη κι ο Μενέδημος όπου ίδρυσε στην Ερέτρια την Ερετριακή Σχολή.
Περί την φιλοσοφική ηθική του Στίλπωνα είναι μόνο γνωστό ότι θεωρούσε ως το μεγαλύτερο αγαθό την απάθεια της ψυχής. Όπως αναφέρει ο Διογένης ο Λαέρτιος, ο Στίλπων είχε γράψει εννιά διάλογους που ήταν:

“Μόσχος”,

“Αρίστιππος ή Καλλίας”

“Πτολεμαίος”,

“Χαιρεκράτης”,

“Μητροκλής”,

”Αναξιμένης”,

“Επιγένες”,

“Προς την εαυτού θυγατέρα”,

“Αριστοτέλης”.

Δυστυχώς, όμως δεν έχει διασωθεί κανένας διάλογος.
Ο φιλόσοφος συμφωνώντας με τον Διογένη τον κυνικό δίδασκε πως το ανώτατο αγαθό για τον άνθρωπο πρέπει να είναι η απάθεια και πως ο φιλοσοφημένος άνθρωπος είναι αυτάρκης και δεν έχει ανάγκη περιουσίας ή φίλων για να ευτυχήσει.
Στην εποχή του Στίλπωνα, ο Δημήτριος ο Πολιορκητής, βασιλιάς της Μακεδονίας που  κατέλαβε και λεηλάτησε τα Μέγαρα. Όταν ρώτησε τον Στίλπωνα αν κατά τη λεηλασία οι στρατιώτες του πήραν κάποιο περιουσιακό στοιχείο, ο Στίλπων απάντησε: “Δεν παρατήρησα κανέναν να αποκομίζει την Επιστήμη”.
Αργότερα συγκρούστηκε με τον προκάτοχό του στην ηγεσία της Μεγαρικής Σχολής Διόδωρο τον Κρόνο, σε συζήτηση που έγινε μπροστά στον βασιλιά Πτολεμαίο. Όπως αναφέρει ο Διογένης ο Λαέρτιος, ο Διόδωρος δε μπόρεσε να δώσει απάντηση στα διαλεκτικά προβλήματα που του υπέβαλε ο Στίλπων και ο Πτολεμαίος τον ειρωνεύθηκε για την άγνοια του. Ο Διόδωρος προσβλήθηκε βαριά και έφυγε. Κατόπιν για να αντικρούσει τον Στίλπωνα έγραψε ολόκληρο βιβλίο, έπεσε όμως σε βαριά κατάθλιψη και τελικά πέθανε!
Κάποιο καιρό λέγετε πως ο Στίλπων δίδασκε στην Αθήνα, όμως οι Αθηναίοι εξόρισαν τον φιλόσοφο από την πόλη τους, γιατί είχε αμφισβητήσει τη θεότητα της Αθηνάς και ως φανερώνεται δεν δεχόταν την πολυθεΐα.
‘Ετσι, ο Στίλπων δικάστηκε και καταδικάστηκε από τους Αθηναίους για ασέβεια προς τα μνημεία των θεών, και η ποινή ήταν εξορία.
(Διογένης Λαέρτιος,II,116). Κείμενο: ‘’τοῦ τό ν φασιν περὶ τῆ ς Ἀ θηνᾶ ς τῆ ς τοῦ Φειδί ου τοιοῦ τό ν τινα λό γον ἐ ρωτῆ σαι· “ἆ ρά γε ἡ τοῦ Διὸ ς Ἀ θηνᾶ θεό ς ἐ στι;” φή σαντος δέ “ναί ” “αὕ τη δέ γε, ” εἶ πεν, “οὐ κ ἔ στι Διό ς, ἀ λλὰ Φειδί ου·” συγχωρουμέ νου δέ “οὐ κ ἄ ρα, ” εἶ πε, “θεό ς ἐ στιν. ” ἐ ν ᾧ καὶ εἰ ς Ἄ ρειον πά γον προσκληθέ ντα μὴ ἀ ρνή σασθαι, φά σκειν δ’ ὀ ρθῶ ς διειλέ χθαι· μὴ γὰ ρ εἶ ναι αὐ τὴ ν θεό ν, ἀ λλὰ θεά ν· θεοὺ ς δὲ εἶ ναι τοὺ ς ἄ ρρενας. Καὶ μέ ντοι τοὺ ς Ἀ ρεοπαγί τας εὐ θέ ως αὐ τὸ ν κελεῦ σαι τῆ ς πό λεως ἐ ξελθεῖ ν. Ὅ τε καὶ Θεό δωρον τὸ ν ἐ πί κλην θεὸ ν ἐ πισκώ πτοντα εἰ πεῖ ν, “πό θεν δὲ τοῦ τ’ ᾔ δει Στί λπων; ἢ ἀ νασύ ρας αὐ τῆ ς τὸ ν κῆ πον ἐ θεά σατο;” ἦ ν δ’ ἀ ληθῶ ς οὗ τος μὲ ν θρασύ τατος· Στί λπων δὲ κομψό τατος’’.
Μετάφραση: Αυτός, λένε, ρώτησε κάποτε έτσι για το άγαλμα της Αθηνάς που είχε φτιάξει ο Φειδίας: “Είναι θεός η Αθηνά, η κόρη του Δία; “, και σαν του είπαν “ναι”, “μα αυτή δεν είναι του Δία, είναι του Φειδία”, αποκρίθηκε. Και καθώς συμφωνούσαν, συμπέρανε: “άρα δεν είναι θεός”. Για την κουβέντα του αυτή προσήχθη ενώπιον του Αρείου Πάγου, όπου δεν αρνήθηκε ότι τα είπε, αλλά υποστήριξε ότι σωστά μίλησε: “γιατί πράγματι δεν είναι θεός, αλλά θεά, αφού μόνον οι άρρενες είναι θεοί”. Πλην όμως οι Αρεοπαγίτες τον διέταξαν να φύγει αμέσως από την πόλη. Τότε και ο Θεόδωρος τον ρώτησε κοροϊδευτικά: “Κι από πού το ξέρεις αυτό, Στίλπωνα; Μήπως της σήκωσες το φουστάνι και είδες; Ήταν αυτός στα αλήθεια θρασύτατος· ο Στίλπων δε υπέροχος” .

Η ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ ΝΙΚΑΡΕΤΗ

Η φιλόσοφος, μαθηματικός – γεωμέτρης, Νικαρέτη, ήταν Μεγαρίς. Έζησε περί τα τέλη του 4^ου με αρχές 3^ου αιων. π.Χ. και υπήρξε μαθήτρια της φιλοσοφικής Μεγαρικής Σχολής. Προερχόταν από σημαντικής καταγωγής γονείς και είχε πολύ υψηλή παιδεία για την εποχή της. Υπήρξε μαθήτρια του Μεγαρέα φιλόσοφου Στίλπωνα. Ενώ ο Αθηναίος Ονήτωρ(1) –εάν μπορεί βέβαια να εμπιστευτεί κάποιος τους λόγους αυτού-, αναφέρει πως: ο Στίλπων είχε και ερωτικές σχέσεις με την Νικαρέτη.

Η Νικαρέτη έγραψε πολλά έργα που έχουν χαθεί είτε έχουν καπηλευτει από άλλους. Σύμφωνα με τον Αργυρό (της βυζαντινής οικογένειας, 10^ος αιων. μ.Χ.), ορισμένα θεωρήματα που περιέχονται στο πρώτο βιβλίο των Στοιχείων του Ευκλεί­δη, όπως τα: ‘’Παντός τριγώνου η μείζων πλευρά την μείζο­να γωνίαν υποτείνει’’ Δηλ. Σε κάθε τρίγωνο η μεγαλύτερη γωνία κείται απέναντι της μεγαλύτερης πλευράς. Και, ‘’Παντός Τριγώνου οι δυο γωνίαι δύο ορθών ελάσσονές εισί πάντη μεταλαμβανόμεναι’’  Δηλ. ‘’Σε κάθε τρίγωνο δύο γωνίες είναι μικρότερες των δυο ορθών με οποιοδήποτε τρόπο κι αν τις πάρουμε’’ οφείλονται στη Νικαρέτη.

Συνήθως στα αρχαία κείμενα αναφέρεται σαν Μεγαρίς μορφωμένη φιλόσοφος - εταίρα(2) με αριστοκρατική καταγωγή. Ωστόσο, η Νικαρέτη υπήρξε σπουδαία φιλόσοφος. Σε αυτήν μάλιστα οφείλεται η επαναδιατύπωση και η απόδειξη ολικού του γεωμετρικού θεωρήματος:  “Παντός τριγώνου μιας των πλευρών προσεκβλειθείσης, η εντός γωνία εκατέρας των εντός και απέναντι γωνιών μείζων έτσι ”.

Ο Ιωάννης Στοβαίος, που έζησε τον 5^ο αιώνα μ.Χ., λανθασμένα αναφέρει τη Νικαρέτη, σαν Κορίνθια(3) εταίρα και φιλόσοφο! Και ο Γ. Ν. Χατζιδάκις ακλουθώντας την ίδια λάθος θεωρία (περί Κορίνθου) με τον Στοβαίο αναφέρει:  ‘’Στην Νικαρέτη οφείλεται η επαναδιατύπωσις και η απόδειξις του θεωρήματος κ.τ.λ.

Όμως, ο Αθηναίος που έζησε τρεις αιώνες νωρίτερα από τον Στοβαίο (τέλη 2^ου αιώνα μ.Χ.) στο ΙΓ’ βιβλίο του (Δειπνοσοφιστών), αναφέρει και αποσαφηνίζει περί καταγωγής της τα εξής:  ‘’Νικαρέτη δἐ ἡ Μεγαρὶς οὐκ ἀγεννὴς ἦν ἑταίρα, ἀλλὰ καὶ γονέων... καὶ κατὰ παιδείαν ἐπέραστος ἦν, ἠκροᾶτο δὲ Στίλπωνος τοῦ φιλοσόφου.’’ Δηλ. ‘’Η Νικαρέτη από τα Μέγαρα ήταν όχι ασήμαντης καταγωγής εταίρα, αλλ’ και εξαιτίας των γονέων της […]και εξαιτίας της καλλιέργειας της ήταν περιζήτητη που παρακολουθούσε μαθήματα του φιλόσοφου Στίλπωνα.’’

  

Σημειώσεις:

(1). Ονήτωρ (4ος αι. π.Χ.). Αθηναίος πολίτης, ένας από τους επιτρόπους του ανήλικου Δημοσθένη. Διαχειρίστηκε ανέντιμα την πατρική περιουσία του Δημοσθένη και καταχράστηκε ένα μέρος της. Ο νεαρός Δημοσθένης εμφανίστηκε στο δικαστήριο και κατηγόρησε τον καταχραστή της πατρικής του περιουσίας (Δημ. Λόγος 30, Κατά Ονήτορος 1 και Λόγος 31, Κατά Ονήτορος 2).

(2). Ο όρος ‘’εταίρα’’ στην αρχαία Ελλάδα δεν είχε τους σημερινούς ηθικούς φραγμούς και φυσικά δεν ήταν πόρνες. Οι πόρνες (στην αρχαία Ελλάδα, όπως και σήμερα) πρόσφεραν δημόσια σεξουαλικές υπηρεσίες στο σύνολο του αντρικού πληθυσμού, ενώ η εταίρα ήταν μακροχρόνια ερωτική σύντροφος ενός ανδρός.  Οι εταίρες αποτελούσαν τις μοναδικές γυναίκες στην αρχαία Ελλάδα, με εξαίρεση τις Σπαρτιάτισσες, που απολάμβαναν την ανεξαρτησία τους και μπορούσαν να διαθέτουν προσωπική περιουσία. Στο μπλοκ μας, θα βρείτε στο άρθρο:’’ Ναός Αφροδίτης Πράξης’’, και στην εξής ηλεκτρονική διεύθυνση http://tamegara.blogspot.gr/2012/11/blog-post.html

Περισσότερες πληροφορίες προς κατανόηση του θέματος.

(3). Στα αρχαία συγγράμματα, η καταγωγή της Φιλοσόφου Νικαρέτης παρουσιάζεται μόνο Μεγαρική. Πιθανών, ο Στοβαίος παρασυρόμενος από την εποχή του (καθώς τον 5^ο αιώνα μ.Χ. τα Μέγαρα ήταν πλέον μια πολίχνη) της ‘’έδωσε’’ Κορίνθια καταγωγή, λόγω φυσικά και των περίφημων εταίρων που έζησαν στην Κόρινθο.

  

Βιβλιογραφία:

Πρόκλου. ‘’Σχόλια εις το πρώτον βιβλίο του Ευκλείδη’’ (διάφορες εκδόσεις)

Διογένη Λαέρτιου. ‘’Βίοι Φιλοσόφων’’ (διάφο­ρες έκδοσης)

Αθήναιου. ‘’Δειπνοσοφιστές’’. έκδοση Οξφόρδης 1935, βιβλία 14. τόμοι 7

Αθηναίος ‘’Δειπνοσοφιστών’’ ΙΓ’ (σελ. 202-203.). Εκδότης, Οδυσσέας Χατζόπουλος.

Ηλεκτρονικές πηγές:

 http://en.calameo.com/read/00114635198d4ff7948cf

Athénée, deipnosophistes, livre XIII, texte grec (21- 40)

ΚΩΜΗ ΣΑΙΣΑΡΙΑ = ΕΛΕΥΣΙΝΑ. (Τελευταίο)

                   Τα σύνορα της Μεγαρίδας χώρας επί Μινωικής εποχής, Μυκηναϊκής περιόδου έως και την Γεωμετρική περίοδο.

Η Μεγαρική κώμη Σαισαρία λειτούργησε σχεδόν όλους τους αιώνες της ύπαρξής της σαν περιφερειακό αγροτικό κέντρο περισυλλογής των καρπών του Ράριου/Θριάσιου πεδίου (1900 – 700 π.Χ.). Και διοικητικά άνηκε πάντα στα Μέγαρα.

Την Μινωική εποχή (Χαλκοκρατία) εκεί υπήρξαν μόνο ελάχιστα οικήματα, αποθήκες και καταλύματα, πιθανών, των ανθρώπων που ασχολούνταν με τη μεταφόρτωση των αγροτικών προϊόντων προς το κεντρικό ανάκτορο των Μεγάρων.

Την Μυκηναϊκή περίοδο επάνω στα οικήματα χτίζεται είτε διαμορφώνεται έτσι το περιφερειακό μέγαρο του βασιλιά που και πάλι ανήκει διοικητικά στο κεντρικό των Μεγάρων (ίσως πρώτος βασιλιάς να ήταν ο Διοκλής). Την ίδια περίοδο τοποθετείτε ο βωμός στο ανάκτορο προς την λατρεία της αγροτικής θεάς Σαισαρίας ή Σαισάρας.

Αν δεχτούμε σαν τα σπάργανα μιας αληθινής ιστορίας, τους Αθηναϊκούς μύθους; Τότε θα πρέπει να δεχτούμε ότι από εκείνη την περίοδο γινόντουσαν επεκτατικές πολεμικές επιθέσεις του κεντρικού ανακτόρου των Αθηναίων για την κατάκτηση της εύφορης πεδιάδας του Ράριου. Άλλωστε και το πανάρχαιο τείχος του Δέματος αυτό φανερώνει. Κάτι βέβαια που επιβεβαιώνει και ο Παυσανίας αναφέροντας: ‘’Λένε πως οι Ρειτοί είναι αφιερωμένοι στη Δήμητρα και στην Κόρη. Μόνον οι ιερείς επιτρέπεται να ψαρεύουν εκεί. Απ' ό,τι ξέρω εκεί βρίσκονταν στην αρχαιότητα τα σύνορα Αθήνας και Ελευσίνας.’’ (Παυσ. Α΄38, 1)

Τα όνομα της Σαισαρίας σαν "Ελευσίνα", καθώς αναφέρει ο Παυσανίας, ολοκάθαρα φανερώνει πόσο είχε εισχωρήσει στις συνειδήσεις του αρχαίου κόσμου αυτή η άποψη της ονομασία για την Μεγαρική κώμη. Διότι στα αρχαία κείμενα η λέξη Ελευσίς δεν υπάρχει παρά μόνο σε συνάρτηση με τη θεά Δήμητρα ή τα Ελευσίνια μυστήρια!

 Επανερχόμαστε όμως πάλι στην ιστόρηση της κώμης Σαισαρίας. Τους σκοτεινούς αιώνες (1050 – 800 π.Χ.) φαίνεται να ανασυγκροτείτε η Μεγαρική κώμη Σαισαρία κατά τα Δωρικά πλέον πρότυπα και το περιφερειακό Μυκηναϊκό ανάκτορο να μετατρέπεται σε ιερό όπου εκεί λατρευόντουσαν δυο τοπικές θεότητες. Ήταν σαφέστατα αγροτικές τοπικές τελετές προς δύο θεές, καθώς ο Παμφώς και ο Όμηρος τις αποκαλούν Διογένεια, και είχαν τα εξής ονόματα: Παμμερόπη και Σαισάρα. Μέσα δε στο ιερό (όπως ήταν φυσικό) υπήρξε και ναός της Δήμητρας, δίχως όμως, να ‘’επισκιάζει’’ την τοπική λατρεία των θεαίνων που το ιερό ήταν αφιερωμένο σε αυτές. Ουσιαστικά εκεί δεν λατρευόταν η Δήμητρα και η Περσεφόνη από την αρχή. Τα μυστήρια και η λατρεία της Δήμητρας ξεκίνησαν και γινόντουσαν με όλη την μυστηριακή υπόστασή τους στη πόλη των Μεγάρων.    

Ως ακολούθως, φαίνεται πως στη γεωμετρική περίοδο τη θέση του ανακτόρου καταλαμβάνει ο χώρος του ιερού προς τις δύο θεότητες και δυτικά του λόφου, κατά μήκος της αρχαίας οδού προς τα Μέγαρα αρχαιολογικά φανερώνεται η ύπαρξη των ιδιωτικών οικιών της Μεγαρικής κώμης Σαισαρίας.

Την ίδια εποχή, περί τα μέσα του 7ου αι. π.Χ., η λατρεία των θεαίνων, μετά από την κατοχή των Αθηναίων, από μια αγροτική τοπική Μεγαρική εορτή που ήταν, μετατρέπεται (με την συνέργεια των ιερέων) σε ιερό και λατρευτικό χώρο όπου αποκτά ένα πανελλήνιο χαρακτήρα στο πρόσωπο της Δήμητρας και της κόρης.
Στα χρόνια του Σόλωνα (αρχές 6ου αι. π.Χ.) η Σαισαρία προσαρτάται οριστικά στην Αθήνα και τα Ελευσίνια Μυστήρια καθιερώνονται ως αθηναϊκή εορτή. Ενώ την εποχή του Πεισίστρατου (550-510 π.Χ.) το ιερό και τα διάφορα άλλα λατρευτικά οικήματα, δυτικά του λόφου, περιβάλλονται από ισχυρό τείχος με πύργους.

Την τελευταία δεκαετία του 6ου αι. π.χ. με τη δημοκρατική μεταρρύθμιση του Κλεισθένη (508-504 π.χ.) και τη διοικητική διαίρεση της πόλεως-κράτους των Αθηνών σε δέκα φυλές, η Ελευσίνα εντάσσεται στην Ιπποθοωντίδα και αποτελεί έκτοτε έναν από τους δήμους της φυλής αυτής.

                                                               Τέλος

Σημείωση της αρθρογράφου:

Δεν αναρτήθηκε βιβλιογραφία στη μελέτη για την Μεγαρική κώμη Σαισαρία (Ελευσίνα) διότι δεν χρειάζεται να υποστηριχτεί με βιβλιογραφία η αλήθεια που είναι σαφέστατα ηλίου φαεινότερη. Κάθε αρχαίο κείμενο που αναφέρεται στα Ελευσίνια μυστήρια, αποδεικνύει την αλήθεια. Αλλά και τα αρχαιολογικά ευρήματα στην περιοχή μαρτυρούν την αληθινή ιστόρηση της κώμης αυτής.   

ΚΩΜΗ ΣΑΙΣΑΡΙΑ = ΕΛΕΥΣΙΝΑ. (Μέρος 2ον )

Αυτή η εικόνα του προπλάσματος δείχνει ποια ήταν η ‘’πόλη’’ της Ελευσίνας!

Πρόπλασμα του ιερού της Δήμητρος στην Ελευσίνα επάνω στο περιφερειακό, του κεντρικού ανακτόρου των Μεγάρων, Μυκηναϊκό ανάκτορο (που στην εποχή των Δωριέων ήταν μια αγροτική Μεγαρική κώμη ), με τον πεισιστράτειο οχυρωματικό περίβολο και το Τελεστήριον. 

Πηγή εικόνας: http://www.eie.gr/archaeologia/gr/02_DELTIA/Sanctuary_of_Demeter_and_Kore.aspx

Από τους πρώτους στοίχους του ομηρικού ύμνου για τη Δήμητρα, είδαμε ότι το Νύσιο πεδίο που αναφέρεται πως από εκεί αρπάχτηκε η Περσεφόνη, μπορεί κάλλιστα να λογιστεί ότι ήταν ο τόπος της μικρής παράλιας πεδιάδας των Μεγάρων. Μάλιστα σε πλήρη συσχετισμό με την αναφορά του Παυσανία για την Ανακληθρίδα πέτρα, κοντά στο πρυτανείο τις Νίσας (παλαιότερη ονομασία της πόλις των Μεγάρων), να ενισχύει περισσότερο την άποψη τούτη.   

‘’[…)Κοντά στο πρυτανείο υπάρχει πέτρα, που την αποκαλούν  Ανακληθρίδα, επειδή —αν το πιστεύει κανείς— η Δήμητρα, περιπλανώμενη αναζητώντας την κόρη της, την κάλεσε επανειλημμένα με θρήνους[...] Οι γυναίκες των Μεγάρων επαναλαμβάνουν ακόμη και σήμερα τούτη την τελετή, που αναβιώνει το περιστατικό αυτό.’’ (Παυσ. Α’ 43,2)

Την πανάρχαια δεδομένη αγροτική λατρεία της θεάς Δήμητρας στα Μέγαρα, κανένας δεν μπορεί να αμφισβητήσει.

Όμως, επί 6 αιώνες, η Σαισαρία, υπό κατοχή και με διαμορφωμένα έτσι τα μυστήρια της Έλευσις της θεάς, από τους Αθηναίους. Συνεπώς ολοκάθαρα φανερώνεται πως είχε τόσο πολύ καθιερωθεί αυτός ο μύθος, με τις κόρες του Κελεού, στη συνείδηση των αρχαίων. Καθώς έλεγε ότι συνάντησαν την Δήμητρα στο Άνθιο πηγάδι (έξω από την Σαισαρία στον αρχαίο δρόμο προς τα Μέγαρα), ώστε λογικά ο Παυσανίας αναρωτιόταν ‘’αν  το  πιστεύει κανείς’’;

Αλλά μαζί με την καταγεγραμμένη αμφιβολία του (διότι ο μύθος των: Παμφώ – Όμηρου, ήθελε τη Δήμητρα να παρουσιάζετε στο Άνθιο πηγάδι), αναφέρει ο Παυσανίας κι ένα σημαντικότατο στοιχείο για το πώς οι Αθηναίοι ‘’πείραξαν’’ τους  ομηρικούς ύμνους! Δηλαδή, η αμφιβολία του Παυσανία εκπηγάζει από τον ύμνο ενός μυθικού ποιητή του Αθηναίου Πάμφω (1). Διότι ο Πάμφως ήταν που παρουσίασε πρώτος σε στοίχο του τη Δήμητρα να κάθεται σ' αυτό το πηγάδι με μορφή γριάς, μετά την αρπαγή της κόρης της.’’ (Παυσ. Α΄39, 1)

Έτσι συνάγουμε το εξής συμπέρασμα: Οι αναφορές των αρχαίων αλλά και των σύγχρονων μελετητών για τον Παμφώ προέρχονται από τους μύθους. Ώστε πολλοί είναι εκείνοι που αναρωτιούνται εάν ο Παμφώς ήταν υπαρκτό πρόσωπο ή ‘’κατασκεύασμα’’ των Αθηναίων για να αιτιολογήσουν την αρπαγή του Ράριου/Θριάσιου πεδίου και της μικρής κώμης Σαισαρίας(2) από τους Μεγαρείς.   

   

Συνεχίζεται…

Σημειώσεις:

(1) Ο Πάμφως ο Αθηναίος, ήταν αρχαίος Έλληνας ποιητής λέγεται ότι ήταν νεότερος του Ωλήνα και πολύ προγενέστερος του Όμηρου συνεπώς θεωρείται σαν ένα μυθικό πρόσωπο. Ο Πάμφως αναφέρουν πως έγραψε κυρίως θρησκευτικούς ύμνους προς τη Δήμητρα που προοριζόταν για τα Ελευσίνια μυστήρια. Όμως ορισμένα αποσπάσματα που αναφέρονται ως προερχόμενα από τα ποιήματα του Πάμφου, θεωρεί ο Μάας ότι ανάγονται στην ελληνιστική εποχή. (Πάπυρος Λαρούς Μπριττάνικα τ. 48ος, σ. 48)

(2) Πουθενά στην αρχαιότητα και ακόμα από τα πρώτα κείμενα της Ελληνικής γραφής, δεν αναφέρεται η Ελευσίνα σαν πόλη και επιπλέον να διατηρεί στρατό! Είτε, κοντά στο Μυκηναϊκό ανάκτορο (που κατόπιν εκτελούνταν τα Ελευσίνια μυστήρια), να βρίσκεται κάποια πόλις όπως ήταν (Δελφοί, Ολυμπία, Δήλος) ώστε να δικαιολογεί και τον άλλο μύθο των Αθηναίων, για τον πόλεμο ανάμεσα Ελευσίνιων και Αθηναίων. Που εμπλέκεται στα Ελευσίνια μυστήρια.

‘’Στη μάχη Ελευσίνιων και Αθηναίων σκοτώθηκε ο Ερεχθέας, ο βασιλιάς της Αθήνας, και ο Ιμμάραδος, γιος του Ευμόλπου. Ο πόλεμος έληξε και ορίστηκε συμφωνία οι Ελευσίνιοι να είναι στο εξής υπήκοοι της Αθήνας, αλλά να τελούν αυτοί τα Ελευσίνια μυστήρια[...]’’ (Παυσ. Α΄38, 3)

Ως ακολούθως, όσο κι αν ψάξει ο κάθε ιστορικός μελετητής είτε αρχαιολόγος,δεν θα μπορέσει να ανακαλύψει καμία ανεπτυγμένη πόλη στη περιοχή, παρά μόνο ελάχιστες ιδιωτικές κατοικίες μέσα στα όρια του αρχικού Μυκηναϊκού ανακτόρου, έως και την περίοδο που η Σαισαρία ήταν μια αγροτική κώμη των Μεγάρων ( ; - 650 π.Χ.).

Άλλωστε, και ο Παυσανίας (το δεύτερο μισό του 2^ου μ.Χ. αιώνα που πέρασε από την περιοχή) δεν κάνει αναφορά σε κάποια πόλη με το όνομα Ελευσίνα!  Παρά προσπερνά τα τείχη που έφτιαξαν οι Αθηναίοι γύρω από το Μυκηναϊκό ανάκτορο όπου περιέκλειαν τους χώρους των μυστηρίων γράφοντας:  ‘’[…]Όνειρο μου απαγόρεψε να περιγράψω όσα υπάρχουν μέσα από το τείχος του ιερού. Και είναι φανερό ότι οι αμύητοι δεν πρέπει να πληροφορούνται για όσα απαγορεύεται να δουν[…]’’ (Παυσ. Α΄38, 7)

Αναφέρεται πάλι ό,τι ο δραματικός ποιητής ο Αισχύλος γεννήθηκε στην Ελευσίνα το 525 π.Χ., αφήνοντας μια αόριστη άποψη πως γεννήθηκε στην ‘’πόλη’’ Ελευσίνα. Πόσο λάθος όμως είναι τούτη η εντύπωση!  Ο Αισχύλος ήταν γόνος του ευγενούς Ίωνα γαιοκτήμονα Ευφορίωνα, από το γένος των Αθηναίων Κοδριδών. Δηλαδή, οι Κορδίδες ήταν οι απευθείας απόγονοι του Αθηναίου μυθικού βασιλιά Κόρδου.  Έτσι, όταν γεννήθηκε ο Αισχύλος (στο τσιφλίκι , θα τολμήσω να γράψω, προς κατανόηση των αναγνωστών), δεν γεννήθηκε στην ανύπαρκτη πόλη της Ελευσίνας αλλά κάπου εκεί κοντά στα κτήματα του πατέρα του. Και που τα είχαν καταλάβει οι Αθηναίοι, μετά από μακροχρόνιους πολέμους, από τους Μεγαρείς.  

   

ΥΠΟ ΤΗΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ.

Η Μακεδονική κυριαρχία υπό του Μέγα Αλεξάνδρου.

Πηγή εικόνας: http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:MacedonEmpire.jpg 

Η πόλις – κράτος των Μεγάρων μαζί με την Κέρκυρα, την Κόρινθο, το Κοινό της Ακαρνανίας, την Αθήνα, το Κοινό της Αχαΐας, το Κοινό της Εύβοιας και το Κοινό των Βοιωτών στις 2 Αυγούστου του 338 π.Χ., αντιτάχτηκαν απέναντι των Μακεδόνων, στη Χαιρώνεια, βλέποντας τα σχέδια επεκτατισμού τούτων προς τη Νότια Ελλάδα.

Η πολεμική σύγκρουση ήταν σκληρή και για τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές. Καθώς η συγκεκριμένη μάχη χαρακτηρίστηκε από ιδιαίτερη σκληρότητα και ανδρεία για τους δυο στρατούς. Ύστερα από την πάροδο αρκετού χρόνου στην πεδιάδα της Χαιρώνειας, η νίκη άρχισε να γέρνει προς το μακεδονικό στρατόπεδο χάρη στη σπουδαία τακτική που εφάρμοσε ο Φίλιππος Β’ .       

Έτσι, ο Φίλιππος Β’ κατόρθωσε μετά από πολλά έτη αιματηρών εκστρατειών και έντονων διπλωματικών διαβουλεύσεων να καθυποτάξει και τους τελευταίους πυλώνες αντίστασης στα σχέδια του για επικράτηση στον ελλαδικό χώρο. Η νικηφόρα μάχη του Μακεδονικού στρατού, στη Χαιρώνεια το 338 π.Χ., σηματοδοτεί ουσιαστικά την αφετηρία της μακεδονικής κυριαρχίας στα πολιτικά πράγματα της Ελλάδας για σχεδόν έναν αιώνα.

Εκείνη την εποχή, το κράτος των Μεγάρων, είχε αρχίσει να ανασυντάσσεται μετά τις ‘’βιβλικές’’ καταστροφές που υπέστη από την πόλη –κράτος της Αθήνας κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο. Όπως πολύ παραστατικά αναφέρει ο Παυσανίας:  ’’ … γιατί άρχισε ο πόλεμος των Πελοποννησίων κατά των Αθηναίων, κατά τον οποίο κάθε χρόνο οι. Αθηναίοι ρήμαζαν με στόλο και στρατό τη χώρα των Μεγαρέων και τα δημόσια κτίρια κατέστρεψαν και τους ίδιους έφεραν στο έσχατο σημείο φτώχειας…’’(Παυσ. Α’ 40, 4). 

Όμως, η Μεγαρίδα είχε σχετικά επανέλθει και πάλι σε κάποια κοινωνικοοικονομική άνθιση ώστε η φιλοσοφική ''Διαλεκτική Σχολή'', που είχε ιδρύσει ο Μεγαρέας μαθητής του Σωκράτη, Ευκλείδης, να έχει μια ακμάζουσα δυναμική στον τότε γνωστό κόσμο.

Την περίοδο του πολέμου της Χαιρώνειας στη διεύθυνση της Μεγαρικής σχολής ήταν ο φιλόσοφος Στίλπων(1). Ο Στίλπων που ήταν και δεινός ρήτορας θα πρέπει να έπεισε συνεπώς τους Μεγαρείς να υποταχθούν στη κυριαρχία των Μακεδόνων. Έτσι, οι Μεγαρείς έκαναν Πρώτο Πολίτη της χώρας τους, τον Μέγα Αλέξανδρο, γιό του Φίλλιπου Β’ και Κύριο των Μεγάρων, τον Πτολεμαίο τον επικαλούμενο ‘’Σωτήρ’’.  Οπού καθώς φαίνεται, οι δύο αυτοί Άντρες, έτρεφαν μεγάλη εκτίμηση στις φιλοσοφικές απόψεις του Στίλπωνα και τιμή στη χώρα των Μεγαρέων.

Οι Μεγαρείς, κάτω από την Μακεδονική κυριαρχία του Πτολεμαίου είδαν το κράτος τους να αποκτά την παλαιά του αίγλη. Είναι επομένως, πολύ λογικό το επακόλουθο, Μεγαρείς στρατιώτες να ακολούθησαν τον Μέγα Αλέξανδρο στην μεγάλη εκστρατεία του προς τη Ανατολή.  

Όμως, η Μεγαρίδα που γνώρισε μια ακμαία πολιτιστική και κοινωνικοοικονομική άνθιση την εποχή των Μακεδόνων. Βρέθηκε και πάλι σε δεινή θέση, ανάμεσα στα πυρά των πολεμικών συρράξεων των διαδόχων του Αλεξάνδρου. Ώστε με την κατάληψη της χώρας από τον Δημήτριο τον Πολιορκητή, να ισοπεδώνει κυριολεκτικά τα Μέγαρα το 295π.Χ. (Πλούταρχος, ‘’Βίοι Παράλληλοι: Δημήτριος’’). 
Έκτοτε, καθώς αναφέρει ο Πολύβιος: Ο Δημήτριος ο Πολιορκητής και οι απόγονοί του, τοποθετώντας φρουρές ή τυράννους, δεν άφησαν σχεδόν καμία ελληνική πόλη ουσιαστικά ελεύθερη και αυτόνομη. Έτσι, μέσα σε αυτό το τυραννικό ρευστό καθεστώς αντιμετώπισαν οι Έλληνες νικηφόρα την κάθοδο προς την Ελλάδα του στρατού των Γαλάτων το 279 π.Χ. (2) με κάποιες συμμαχίες ελληνικών πόλεων που είχαν γίνει. Αλλά, τελικά υποτάχθηκαν στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (197 – 146 π.Χ.). Όπου και πάλι η Μεγαρίδα χώρα ισοπεδώνεται...

Σημειώσεις:

(1)  Ο Στίλπων ήταν ένας σημαντικός Έλληνας φιλόσοφος, που γεννήθηκε στα Μέγαρα το 360 π.Χ.  Όπως αναφέρει ο Ηρακλείδης: ‘’Τόσο πολύ τους ξεπέρα­σε όλους στην επινοητικότητα και τη φιλοσοφία, ώστε λίγο έλειψε να στρέψει όλη η Ελλάδα σ´ αυτόν την προσοχή της και να μεγαρίσει.’’   

Για τον Στίλπων, ο Φίλιππος ο Μεγαρικός αναφέρει επί λέξει τα εξής: ‘’Από τον Θεόφραστο απέσπασε τον Μητρόδωρο τον θεωρητικό και τον Τιμαγόρα από τη Γέλα. Από τον Αριστοτέλη τον Κυρηναϊκό, τον Κλείταρχο και τον Σιμμία. Από τους διαλεκτικούς, απέσπασε τον Παιώνειο από τον Αριστείδη, ενώ τον Δίφιλο τον Βοσποριανό του Ευφάντου και τον Μύρμηκα του Εξαινέτου, που πήγαν για να τον αντικρούσουν, τους έκανε φανατικούς οπαδούς του’’.

Αδιαφιλονίκητα ήταν μία μεγάλη φιλοσοφική μορφή της εποχής του.

(2)Οι Μεγαρείς με αρχηγό τον Μεγαρέα πολέμαρχο Ιππόνικο, βρέθηκαν ενεργεί στις μάχες με τους υπόλοιπους Έλληνες κατά την κάθοδο των Γαλάτων.

Ο τύραννος Θεαγένης

Το υδραγωγείο, που εντοπίστηκε στη σημερινή τοποθεσία Ορκός (αρχαία εποχή Ρους). Αποτελείται από υδρομαστευτικές σήραγγες που συνέλεγαν και μετέφεραν το νερό στην πόλη, με τη βοήθεια της φυσικής κλίσης. Κάθετα φρέατα υπάρχουν κατανεμημένα στην επιφάνεια του εδάφους που χρησίμευσαν αρχικά στον προσανατολισμό, αερισμό και απομάκρυνση των επιχώσεων κατά τη διάνοιξη των υπόγειων σηράγγων και στη συνέχεια στη συντήρηση και τον εξαερισμό του υδραγωγείου. Το νερό από το υδραγωγείο οδηγούνταν με λιθόκτιστο αγωγό στην κεντρική κρήνη της πόλης που κτίστηκε στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ. και είναι γνωστή ως Κρήνη του Θεαγένους.

Η κρήνη που αντικατέστησε πιθανόν, μια παλαιότερη που φτιάχθηκε επί της τυραννίας του Θεαγένη.

Η εξουσία των Αισυμνητών, που κυβερνούσαν το κράτος των Μεγάρων από τα τέλη περίπου του 9^ου αιώνα π.Χ., σιγά-σιγά μετέτρεψαν το πολίτευμα σε ολιγαρχικό, αριστοκρατικό. Δηλαδή, στο πολιτικό καθεστώς εκείνο που μεγάλο μέρος του λαού ζούσε σε απόλυτη ένδεια. Επίσης οι τακτικοί ανταγωνισμοί των ευγενικών γενών καθώς και η αυταρχική εξουσία τους απέναντι στον Μεγαρικό λαό, οδήγησαν στο δεύτερο μισό του 7ου αιώνα π.Χ. στην κατάλυση της αριστοκρατίας του γένους και ιδιαίτερα του πλούτου.  Αιτία φυσικά ήταν ο αποκλεισμός του απλού λαού από το σύνολο των αποφάσεων που τον αφορούσαν άμεσα και η επιβολή πολλών άδικων και καταπιεστικών ‘’άγραφων’’ αβάσταχτων νόμων πάνω του, τους οποίους ερμήνευε κατά το δοκούν η αριστοκρατία. Έτσι, έφερε τον λαό σε ρήξη με το ισχύον καθεστώς, του οποίου επιζήτησε με αναταραχές και βίαιες εξεγέρσεις τη θεμελιακή αλλαγή.

Ο Θεαγένης πιθανόν να ήταν από αριστοκρατικό γένος, είτε να κατείχε αξίωμα στο προηγούμενο, των Αισυμνητών καθεστώς, και καταγόταν από την Μεγαρική πολίχνη Νισαία.  

Όταν κατά το 640 π.Χ. ο λαός ξεσηκώθηκε και έσφαξε τα ζώα των ευγενών και τους εκδίωξε από την εξουσία της πόλις - κράτους, φαίνεται πως ο Θεαγένης εκμεταλλεύτηκε τη λαϊκή δυσαρέσκεια που πραγματοποίησε αυτήν την βίαιη ανατροπή και ‘’εγκαταστάθηκε’’ ηγεμόνας των Μεγάρων.

Ο Θεαγένης βέβαια κατέλαβε την εξουσία με ένα πονηρό επινόημα. Όπου κατά τη διάρκεια της Συνέλευσης του δήμου υποστήριξε ότι η ζωή του διέτρεχε μεγάλο κίνδυνο από τους ευγενείς. Ώστε με αυτό το επιχείρημα απέσπασε από την Εκκλησία του Δήμου την άδεια να συγκροτήσει το προσωπικό του ένοπλο σώμα, το οποίο αποτελείτο από αρκετούς ελαφρά οπλισμένους άνδρες. Και με τούτη την ένοπλη δύναμη, ο Θεαγένης κατόρθωσε το 635 π.Χ. να γίνει κύριος της πόλης –κράτους και ενός λαοκρατικού πολιτεύματος. 

Η διαπάλη όμως των λαοκρατών οδήγησε αρκετές φορές στον κίνδυνο της κατάλυσης του αυτού ‘’Δημοκρατικού’’ πολιτεύματος, ώστε πολύ γρήγορα επέφερε τη μετατροπή του σε τυραννία. Έτσι, η αντικατάστασή της αριστοκρατίας από την λαοκρατία εξελίχθηκε σε τυραννία. Όπου γύρω στα 620 π.Χ. οι Μεγαρείς επανέφεραν την ολιγαρχία με τους ευγενείς για μία δεκαετία. Μα γύρω στο 610 π.Χ. έγινε άλλο ένα, βιαιότερο κίνηματου του λαού κατά των αριστοκρατών. Σύμφωνα με την ελεγεία του Μεγαρέα ποιητή και ευγενή Θέογνι, ο οποίος κατέφυγε κυνηγημένος στη Θήβα. Κατά τη δεύτερη αυτή επικράτηση της τυραννίας, οι αριστοκρατικοί υπέστηκαν μεγάλη πανωλεθρία. Και επανέρχεται πάλι στην εξουσία ο Θεαγένης όπου το 580 π.Χ. μετά από ισχυρή σύγκρουση με τους ευγενείς, η παράταξη του ηττήθηκε και ο ίδιος σκοτώθηκε. 

Ο Θεαγένης υπήρξε ο πιο μακροβιότερος ‘’άρχοντας’’ των Μεγάρων, με δύο θητείες τυραννίας που διήρκησαν συνολικά σαράντα πέντε χρόνια.

Οι τύραννοι όμως σε αρκετές περιπτώσεις ήταν έξοχοι ηγεμόνες, άλλωστε αυτοί ήταν που για πρώτη φορά επεδίωξαν την ισότητα πλούσιων - φτωχών και παράλληλα ανύψωσαν τον πολιτισμό. Για να παραμείνουν στην εξουσία κολάκευαν με διάφορες παροχές και έργα το λαό. Ένα από τα θαυμάσια έργα που αναφέρετε ότι έκανε ο τύραννος Θεαγένης στα Μέγαρα είναι η υδροδότηση. Έφερε το νερό από τη κώμη Ρους και την κρήνη των Συθνίδων με ένα θαυμαστό υδρευτικό υπόγειο σύστημα (υδραγωγείο), σε μεγαλοπρεπέστατη κρήνη που κατασκεύασε ανάμεσα στις δύο Ακροπόλεις. Οι τελευταίες όμως, αρχαιολογικές έρευνες έδειξαν πως η κρήνη που υπάρχει σήμερα και συγκαταλέγετε στα σπουδαία αρχαιολογικά εκθέματα της πόλης δεν είναι έργο της τυραννίας του Θεαγένη αλλά πιθανολογείτε, πως κτίστηκε ένα αιώνα αργότερα  επάνω στην κρήνη που είχε φτιάξει ο Μεγαρέας τύραννος.     

Πηγές:

Stewart Irvin Oost.’’The Megara of Theagenes and Theognis’’. University of Chicago Classical Philology 1973

http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=852

Διοκλής.

Απεικόνιση αθλήματος των Διοκλείων αγώνων από Μεγαρικό αγγείο. 
Τα Διοκλεία, ήταν ένας ετήσιος αθλητικός διαγωνισμός αγοριών που πραγματοποιούταν στην αρχαία πόλη των Μεγάρων προς τιμή του ήρωα Διοκλή. Ο William Smith έγραψε ένα λεξικό των ελληνικών και ρωμαϊκών αρχαίων αγωνισμάτων(1882), κι οπού εκεί δίνει μια σύντομη επεξήγηση για τα Διόκλεια:
«…και εσείς Μεγαρείς, στην πόλη Νίσαιαν, εμπειρογνωμόνων στην κωπηλασί α, ναυτικούς αριστούχους, να είναι ευτυχής….! για με τιμά λόγω ... Διοκλής… , για φιλία αληθινή θα γιορτάσουν.»
(Θεόκριτος, Ειδύλλιο XII)
Πηγή εικόνας: http://www.johncoulthart.com/feuilleton/2012/07/28/greek-games/

Διοκλής ήταν ήρωας των Μεγαρέων (ο μύθος θέλει να σκοτώνετε σε μάχη θυσιάζοντας την ζωή του για τον φίλο του). Τόσο πολύ σέβονταν τη μνήμη του οι Μεγαρείς, ώστε επικαλούνταν το όνομά του όταν ήθελαν να δώσουν κύρος στα λεγόμενά τους.

Ωστόσο, ο ομηρικός ύμνος στη Δήμητρα (153, 474) τον συγκαταλέγει ανάμεσα στους 4 ή 6 βασιλιάδες της Ελευσίνας (και όχι των Μεγάρων). Μεταγενέστεροι συγγραφείς αναφέρουν τον Διοκλή ως άρχοντα της Ελευσίνας μεν, που καταγόταν όμως από τα Μέγαρα, και εκδιώχθηκε από τον Θησέα όταν ο τελευταίος πήγε να καταλάβει την Ελευσίνα και σκότωσε τον Σκύρωνα.

Οι Μεγαρείς θέσπισαν τα Διόκλεια προς τιμή του μυθικού ήρωα Διοκλή, ήταν αθλητικοί αγώνες που γίνονταν στα Μέγαρα κατά την αρχή κάθε άνοιξης. Την ημέρα των αγώνων, εκτός των αθλητικών γεγονότων, οι νέοι της πόλεως συναγωνίζονταν γύρω από τον τάφο του Διοκλή ποιος θα δώσει το γλυκύτερο φιλί, και "ο καταφιλήσας αυτών ήδιστα" στεφόταν νικητής ()

Πηγή:

Σχόλια εις Θεόκριτον, ΙΒ΄ 27 κ.ε.

Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια (Χάρη Πάτση), τόμος 11, σελ. 211.

William Smith.  Λεξικό των ελληνικών και ρωμαϊκών αρχαίων αγωνισμάτων. 1882

Η Ευθεία οδός των αρχαίων Μεγάρων.

Φωτογραφία από την ιστοσελίδα του υπουργείου Πολιτισμού. Γ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ.

"Ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα για την ιστορία και τοπογραφία της πόλης είναι η αποκάλυψη τμήματος του νότιου σκέλους του οχυρωματικού περιβόλου, όπου διαμορφώνεται μνημειακή πύλη ανάμεσα σε δύο ημικυκλικούς πύργους . Η θέση της πύλης στο νότιο τμήμα του περιβόλου μας επιτρέπει να την ταυτίσουμε με τις Νυμφάδες Πύλες, τη μοναδική πύλη που γνωρίζουμε το όνομά της από τον Παυσανία. Ήταν ζωτικής σημασίας για την πόλη, καθώς εξασφάλιζε την επικοινωνία διά μέσου της Ευθείας οδού με το λιμάνι, τη Νίσαια, τη σημερινή Πάχη."

Πηγή: http://www.yppo.gr/0/anaskafes/pdfs/C_EPKA.pdf

Ο Παυσανίας υπήρξε για τους μεταγενέστερους του αλλά περισσότερο, για τους σύγχρονους ιστορικούς και μελετητές της Αρχαίας Ελλάδας, πολύτιμη πηγή αφθονίας γνώσεων σχετικών με τη μυθολογία, την πολιτική ιστορία και το λαϊκό πολιτισμό. Παράλληλα έγινε και οδηγός της αρχαιολογικής σκαπάνης περί της αρχαίας τοπογραφίας. Με τον Παυσανία ανά χείρας άρχιζαν οι μεγάλες ανασκαφές στον Κεραμεικο και το Δίπυλο (1871), στην αρχαία Ολυμπία (1875), στην ακρόπολη των Μυκηνών (1876), στον Ορχομενό της Βοιωτίας (1880), στο Ασκληπιείο της Επιδαύρου (1881),στην Ελευσίνα (1882), στην Ακρόπολη των Αθηνών και στην Τίρυνθα (1884), στη Μαντινεία (1887), στη Μεγαλόπολη (1890), στους Δελφούς (1892) από Έλληνες και ξένους αρχαιολόγους. 

Το ίδιο βέβαια συμβαίνει και στη Μεγαρίδα, ιδιαίτερα τη Μητρόπολη της, την πόλη των Μεγάρων, καθώς κατέγραψε λεπτομερώς, ηρώα, ναούς, δημόσια κτήρια, τις ακροπόλεις, τους μύθους, τους δρόμους, τις κώμες και όλα τα άλλα σημαντικά. Για την ιστορία, στην Αθήνα ο Παυσανίας πρέπει να βρισκόταν το 145 μ.Χ. περίπου.

Γράφει ο Παυσανίας, στα Αττικά, για τον δρόμο που διέσχιζε τη πόλη των Μεγάρων από τον βορά προς τον νότο: ".....Κατεβαίνοντας από την αγορά και ακολουθώντας την λεγόμενη Ευθεία οδό, υπάρχει στα δεξιά ιερό του Προστατηρίου Απόλλωνα. Πρέπει όμως να κάνει κανείς μια μικρή παράκαμψη, για να το συναντήσει…’’ (Και όντως, στα δυτικά της σημερινής κεντρικής πλατείας -επί της σημερινής οδού, 28ης Οκτωβρίου- βρέθηκε η νοτιοδυτική γωνία του ιερού αυτού και δίπλα, μέσα σε αποθέτη του 5ου αι. π.Χ., μεγάλος αριθμός θραυσμάτων ερυθρόμορφων αγγείων, αφιερωμένων στο ιερό.)

Η αρχαία Ευθεία οδός που ουσιαστικά είναι με μια μικρή απόκλιση, της σημερινής οδός Μίνωος, διέσχιζε κάθετα τον πολεοδομικό κορμό της αρχαίας οχυρωμένης πόλης. Ενώ καθώς οδηγούσε έξω από τις πύλες των Νυμφάδων γινόταν μία καλά οχυρωμένη οδική αρτηρία, περιτοιχισμένη από τα επονομαζόμενα ‘’Μακριά τείχη’’ καθώς κατέληγε στο επίνειο (το λιμάνι) των Μεγάρων, Νισσαία. 

Τα αρχαία Μέγαρα δεν είχαν κανονικό πολεοδομικό σύστημα και αυτό οφείλετε στο ότι είναι μια από τις αρχαιότερες πόλεις της Ελλάδας όπου όλες τις προϊστορικές και ιστορικές εποχές κατοικούνταν συνεχώς.

Κατά καιρούς η αρχαιολογική σκαπάνη, έφερε στο φως αρκετά τμήματα της Ευθείας οδού και κάποια απ’ τα αξιόλογα κτήρια που την κοσμούσαν. Εκτός όμως από τα πολλά τμήματα της Ευθείας οδού, βρέθηκαν και τμήματα άλλων τεσσάρων βασικών οδικών αρτηριών, όλα στα νότια της πόλης, και, που καταδεικνύουν ότι τα Μέγαρα δεν είχαν κανονικό πολεοδομικό σύστημα.


Στο σχέδιο αναπαραστάσεως των αρχαίων Μεγάρων, σε σχέση με την σύγχρονη πόλη, απ’ τον Ι. Τραυλό το 1939, βλέπουμε (με έντονο μπλε χρώμα σημειωμένη), την Ευθεία οδό να ξεκινά από τις βόρειες απολήξεις των ακροπόλεων (αριστερά στο χάρτη της Καρίας και δεξιά της Αλκάθου), να διασχίζει την αρχαία πόλη νότια, και να οδηγείται προς το λιμάνι της Νισσαίας οχυρωμένη απ’ τα ‘’Μακριά τείχη’’.

Ο πύργος της Αλκάθου, η πυραμιδική λατρευτική πέτρα του Απόλλωνα Καρινού, το ιερό των Ειλειθυιών και οι αρχαίες επιγραφές.

Η πόλις των Μεγάρων από σχεδιάγραμμα περιηγητών και όπου αριστερά φαίνεται (επάνω στο λόφο) ο αρχαίος πύργος της ακροπόλεως της Αλκάθου που επισκεύασε ο Διογένης Κουντ στα τέλη του 400 μ.Χ. και το 1455 μ. Χ. φυλακίστηκε η φράγκισσα δούκισσα των Αθηνών Κιάρα Τζώρτζη.

Από το βιβλίο του William Martin Leake  και τις σελίδες 399-340:

Αγγλικό κείμενο:

In the ancient Gymnasium, near the gates called Nymphathes, was a small pyramidal stone, named Apollo Carinus, and a temple of Lucina. On the descent to the port of Megara, wich in the time of Pausanias still bore the appellation of Nisaea, there was a temple of Diana Malophorus the roof of which had a fallen in. The citadel of Nisaea still remained; on the sea side was the tomp of Lelex, who is said to have been an Egyptian, the son of Neptune and Libya, and to have was a small island, where Minos of Crete was said to have sheltered his fleet in his war with Nisus.    

There remains nothing of ancien Megara aboveground, save some fragments of the walls of the three citadels, Caria, Alcathoe, and Nisaea, together with some vestiges of the Long Walls, and some fragments of the building of the city, but the place has been fertile in incription; and if the situation in whichthey were found had been exactly noted they might have contibuted not a little to a knowledge of the ancient topografy. 

(*) in the ost ancient worship of the Greeks, pillars or square pyramidal stones were worshipped under the name of the godw. In the of Pharae in Achaia were 30 qundrangular stones each of which bore the name of a deity.

From one which is now  at Oxford we learn that it was deposited in the Olympium. Another in honour of some gymnasiarchs was probably in the Gymnasium. The modern town occupies only the hill of the two ancient citadels, and extends not much beyond the western summit: unlike the other towns of the continent of Greece, the houses are built with flat roofs like those of the Grecian islands.  Alcathoe having been the more important of the two citadels, was probably the western, or that upon which the modern village is chiefly situated; and in that case, the tower which crowns it occupies the site of the temple of Minerva.   

Ελεύθερη μετάφραση:

Στο αρχαίο Γυμνάσιο, κοντά στις πύλες που ονομάζονται Νυμφάδες, ήταν μία μικρή πυραμιδική πέτρα, (που λατρευόταν) με το όνομα του Απόλλωνα Καρινός (1), και ένας ναός της Lucina (2) -θεάς του τοκετού στη Ρωμαϊκή μυθολογία-. Με την κάθοδο προς το λιμάνι των Μεγάρων, το οποίο στην εποχή του Παυσανία έφερε ακόμα την ονομασία Νίσαια, υπήρχε ναός της Άρτεμης (Δήμητρας) Μαλοφόρους (3) η στέγη του οποίου είχε πέσει μέσα. Η ακρόπολη της Νίσαιαν παρέμεινε? Από την πλευρά της θάλασσας ήταν το μνημείο του Λέλεξ, ο οποίος λέγεται ότι ήταν ένας Αιγύπτιος, ο γιος του Ποσειδώνα και της Λιβύης. Και εκεί ήταν ένα μικρό νησί, όπου ο Μίνωας της Κρήτης λέγεται ότι είχε προστατευτεί με τον  στόλο του στον πόλεμό που έκανε με το Νίσο. Εξακολουθεί να μην υπάρχει τίποτα (σημαντικό) από τα αρχαία στην υπέργεια πόλη των Μεγάρων, εκτός από κάποια τμήματα από τα τείχη των τριών ακροπόλεων, που ήταν η Καρία, η Αλκάθους και η Νίσαια, μαζί με μερικά απομεινάρια των Μακρών Τειχών, και ορισμένα τμήματα των αρχαίων κτιρίων της πόλης, αλλά ο τόπος είναι γόνιμος σε αρχαίες επιγραφέ;  και αν η κατάσταση ( ο τόπος ) στην οποία είχαν βρεθεί είχαν σημειωθεί ακριβώς θα μπορούσαν να έχουν συμβάλει ώστε να γνωρίζουμε την αρχαία τοπογραφία. (4)

Από μία αρχαία επιγραφή, η οποία είναι τώρα στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης,  μαθαίνουμε ότι ανακαλύφθηκε στο Ολυμπίο. Μία άλλη (επιγραφή) προς τιμήν κάποιου ‘’γυμνασίαρχος’’ ήταν πιθανότατα στο Γυμνάσιο. 

Η σύγχρονη πόλη καταλαμβάνει μόνο το λόφο των δύο αρχαίων ακροπόλεων, και δεν εκτείνεται πολύ πέρα από τη δυτική κορυφή: σε αντίθεση με τις άλλες πόλεις της ηπειρωτικής Ελλάδας, τα σπίτια είναι χτισμένα με επίπεδες στέγες, όπως αυτά των Ελληνικών νησιών. Η Αλκάθους αφού ήταν η πιο σημαντική από τις δύο ακροπόλεις, ήταν ίσως η δυτική, και κατά την οποία το σύγχρονο χωριό βρίσκεται κυρίως? Στην περίπτωση αυτή, ο πύργος καταλαμβάνει το χώρο του ναού της Αθηνάς (5).

Σημειώσεις:

(1) Στην αρχέγονη λατρεία των Ελλήνων, η τριγωνικής ή τετραγωνικής μορφής πυραμοειδής πέτρες λατρεύονταν στο όνομα των θεών. Π.χ. στην Φαρέα είτε Φάρα (μια από της δώδεκα πόλης της Αχαϊκής συμπολιτείας) στην Αχαΐα, υπήρχαν 30 τετράπλευρες πέτρες καθεμία από τις οποίες έφερε το όνομα και μιας θεότητας.

(2) Ο Leake γράφει πως υπήρξε ιερό της ρωμαϊκής θεότητας του τοκετού, Lucina, κάτι που είναι ανακριβές. Διότι από διάφορους αρχαίους συγγραφείς γνωρίζουμε ότι στο σημείο εκείνο υπήρξε ιερό των Ειλειθυιών και πως στα ιερά των  Ειλειθυιών γινόταν την αρχαία εκείνη εποχή μια πρωτογενής ψυχολογική προετοιμασία των επιτόκων οι οποίες γεννούσαν με την επίβλεψη της Θεάς Ήρας και τη βοήθεια των βοηθών της, των Ειλειθυιών, ώστε πίστευαν έτσι πως δεν υπέφεραν συχνά από δυστοκίες ή "μεγάλους και σκληρούς" πόνους  κατά τον τοκετό. ‘’και Ειλειθυιών έστιν ενταύτα ιερόν’’. Παυσανίας. Αττικά. VLIV. στ. 3

(3) Ο William Martin Leake λέει στο βιβλίο του ότι ο ναός της Νισαίας ήταν της Άρτεμης Μαλοφόρου. Ενώ ο Παυσανίας που είδε και τον ναό τον 2ο αι. μ.Χ. γράφει πως ήταν της Δήμητρας Μαλοφόρου: ‘’έτι Νίσαιαν, ες τούτο κατελθούσιν ιερόν Δήμητρός έστι Μαλοφόρου.’’ Παυσανίας. Αττικά. VLIV. στ. 4.

(4) Ο William Leake εδώ, μαρτυρεί με τα γραφόμενά του κάτι πολύ συγκλονιστικό καθώς στις αρχές του 1806 είχε επισκεφτεί τη περιοχή, γράφει: ‘’ …ο τόπος είναι γόνιμος σε αρχαίες επιγραφές?  και αν η κατάσταση στην οποία είχαν βρεθεί είχαν σημειωθεί ακριβώς θα μπορούσαν να έχουν συμβάλει ώστε να γνωρίζουμε την αρχαία τοπογραφία...’’. Δηλαδή πως αν ξέραμε που ακριβώς βρέθηκαν οι αρχαίες επιγραφές θα μπορούσαμε να ξέραμε ακριβώς και την αρχαία τοπογραφία των Μεγάρων! Δυστυχώς για άλλη μία φορά φανερώνονται τα εγκλήματα κατά της ιστορίας  του Δυτικού πολιτισμού. Και όπου  οι διάφοροι ευρωπαίοι επιτήδειοι ‘’περιηγητές’’ επί της τουρκοκρατίας ερχόντουσαν και λεηλατούσαν τις αρχαιότητές μας!!!

(5) Το 1806 υπήρχε ακόμη ο αρχαίος πύργος (μέρος της ακροπόλεως της Αλκάθου) που επισκεύασε –και όχι κατασκεύασε διότι απ’ τα γραπτά του άλλου περιηγητή Richard Chandler φαίνεται πως προϋπήρχε- στα τέλη του 5ου αι. μ.Χ. ο Βυζαντινός Διογένης Κουντ με τη χορηγία του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Αναστασίου Α’. Και επί φραγκοκρατίας στον ίδιο πύργο το 1455 μ. Χ. φυλακίστηκε η δούκισσα της Αθήνας Κιάρα Τζώρτζη.

Βιβλιογραφία:
William Martin Leake. ‘’Travel in Northen Greece’’. F.R.S. &C:  In four volumes. VOLL. II. LONDON: J. RODWELL, NEW BOND STREET. 1835. σελ. 399, 400.
Richard Chandler . “Travels in Greece”. Society of Dilettani. London, England.